GenelKim, KimdirTarih

Osmanlı Devleti Kaç Savaş Yapmıştır

Osmanlı Devleti Tarihi Boyunca Kaç Savaş Yapmıştır. 600 Yıllık Tarihinde Gerçekleşen Savaşlar, Barışlar, Entrikalar ve Padişahların Tüm İcraatlarını Bir Sayfada Bütün Olarak Sizler İçin Derledik.

Osmanlı Devleti, Osmanlı İmparatorluğunun Kuruluşundan Yıkılışına Kadar ki Tüm Savaşlarının Kronolojik Sıralaması.

Osmanlı devletinin devamı süresince ve altı asır içinde Osmanlılar 207 savaş yapmışlar ve 170’ini kazanmışlardır. On Bir’inden kesin sonuç alınamamıştır. Kaybettikleri savaşların sayısı 26 dan ibarettir. Bunları topluca bir gözden geçirelim:

Osmanlı Türklerinin Anadolu’da, tarih sahnesinde göründükleri sıralarda yaptıkları ilk savaş Konya Selçuklularıyla Moğollar arasındaki savaşa katılmalarıdır. Bu savaşta yılmadan ve Türklüğün şanı icabı yenilen tarafa yardım etmişler ve böylece Konya Selçuklularını bir yenilgiden kurtarmışlardı.

osmanli_savasBundan sonra yerleştikleri Yenişehir ve İnegöl bölgelerinde daima Bizanslılarla çarpışarak topraklarını büyütmüşlerdir.

Osmanlı savaşlarına başlangıç olarak Osman Bey in babası Ertuğrul Gazi’nin yerine Osmanlı beyliğinin başına geçiş tarihini alacağız. Böyle bir başlangıç için gerçi Osmanlı istiklalinin tarihini seçmek daha doğru olurdu. Fakat bu beyliğin istiklal tarihini tam ve kesin olarak tespit etmek mümkün değildir. Osman Bey, Selçuklu hükümdarları himayesi altında bir uç beyi idi. Nitekim babası Ertuğrul Gazi de aynı vaziyette bulunuyordu. Anadolu’da Selçuklu hâkimiyetinin sona erişinden sonra Osmanlı beyliği Moğol-İlhanlı devletinin yüksek hâkimiyetini tanımıştı. Orhan Bey’in bile bu devlete vergi verdiğini biliyoruz. Anadolu’da Moğol hâkimiyetine İlhanlı hükümdarı Ebu-Said Bahadır Han’ın ölümüyle başka bir hükümdara bağlı olmaktan fiilen kurtulmuş ve istiklaline kavuşmuş addolunabilir ki bu da 1335 tarihine rastlar. Bu sırada ise Orhan Gazi on bir seneden beri Osmanlıların beyi bulunuyordu.

Biz ise daha geriye dönerek, Osman Bey’in babası Ertuğrul Gazi’nin ölümü üzerine beyliğin idaresini eline aldığı tarih olan 1281 yılını seçtik ve o tarihten beri geçen savaşları neticeleriyle birlikte yazdık.

Osmanlı Türklerinin ilk antlaşması da ikinci padişah Orhan zamanında 1325’te Bursa’nın Osmanlılara terki hakkında Bizanslılarda yapılan sözleşmedir.

1- 1284. Ermenibeli savaşı, aynı zamanda Osman Bey’in ilk savaşıdır. İnegöl Rum tekfuru Nikola ile yapılmış ve kesin sonuç alınamamıştır.

2- 1285. yine Rumlarla yapılmış ve Kulucahisar alınmıştır. Osmanlı tarihinde ilk fetih olunan kale budur.

3- 1286. İnegöl-Karaca Hisar müttefik tekfurlarına karşı yapılmış ve Türkler lehine olarak İkizce zaferiyle sona ermiştir. Bu, Osmanlılara karşı ilk yapılan ittifaktır.

4- 1288. Osman Bey Karaca Hisar’ı Rumlardan aldı.

5- 1298. Osman Bey, Bilecik ve Yar Hisar kalelerini Rumlardan aldı. Yar Hisar tekfurunun kızı, Holofira (Nilüfer) alınan esirler arasındaydı. Osman Bey onu oğlu Orhan Gazi’ye verdi. Osmanlı hanedanına karışan ilk yabancı kadın Holofira-Nilüferdir.

6- 1299. Osman Bey tarafından İnegöl kalesi fethedildi.

7- 1300. Yundhisar ve Yenişehir Rumlardan alındı.

8- 1301. Bizans imparatoru Hassa ordusu komutanı Musalon emrindeki iki bin kişilik kuvvetle Osman Bey çarpışarak galip geldi ve Koyun Hisar kalesi Türkler tarafından fetih olundu.

9- 1302. Köprü Hisar Rumlardan alındı. İznik abluka altına alındı.

10- 1303. Marmaracık kalesi Rumlardan alındı.

11- 1306. Osman Bey, Bursa, Atranos, Madenos, Kete ve Kestel tekfurlarının birleşik kuvvetlerini yenerek Dinboz zaferini kazandı. Kestel ve Kete kaleleri alındı.

12- 1308. İmralı Adası alındı. Bu, Türkler tarafından ilk fetih olunan adadır.

13- 1308. Koçhisar Rumlardan alındı.

14- 1313. Akhisar, Geyve, Lüblüce, Lefke, Hisarcık,  Yeni Kale, Yanıkça Hisar Rumlardan alınarak beylik kuzeye, Karadeniz’e doğru genişledi.

15- 1317. Tarih sahnesinde ilk defa Orhan Gazi’nin görünüşü bu savaş münasebetiyledir. Babası adına Konuralp ile birlikte Karatekin, Ebusuyu, Karacebeş, Kapçak Toz Pazarı ve Keresteci kalelerini fethetmiştir.

16- 1321. Osman Bey’e vekâlet etmekte olan Orhan Bey Rumlardan Mudanya’yı aldı. Trakya’ya büyük bir akın yapıldı.

17- 1323. Akyazı kalesi, bir Türk beyliği olan Umurhan beyliğinden alındı. Bu, Osmanlılar ‘ın Anadolu Türk beyliklerinden biriyle ilk çarpışmalarıdır.

18- 1323. Akçakoca tarafından Ayan köy Rumlardan alındı.

19- 1324. Karamürsel Bey tarafından Prenetos kalesi Rumlardan alındı ve bu tarihten sonra Karamürsel adıyla anıldı.

20- 1325. Bey olduktan sonra Orhan Gazi’nin ilk seferi. Atranos-Orhaneli Rumlardan alındı.

21- 1326. Bursa Rumlardan alındı ve beylik merkezi Beyşehir’den buraya naklledildi.

22- 1326. Bolu şehri Konuralp tarafından Umurhan beyliğinden alındı.

23- 1326. Ermeni Pazarı, Kandıra, Develi Hisar, Akçakoca tarafından Rumlardan alındı.

24- 1326. Akçakoca ve Konuralp tarafından Aydos ve Samandıra Rumlardan alındı.

25- 1329 Bizans ve Türk orduları Palekanon-Maltepe’de çarpıştılar. Orhan Bey imparator genç Andronikos’u mağlup ederek yaralı bir halde İstanbul’a firara mecbur etti. Uzun zamandan beri muhasarada bulunan İznik şehri, imparatordan ümidi keserek teslim oldu. Osmanlı Beyliği ile Bizans arasında ilk sulh yapıldı (1330).

26- 1330. Türklerin elinden çıkan İznik şehri kati olarak zapt edildi.

27- 1331. Umurhan beyliğinden Mudurnu, Taraklı ve Göynük alındı ve bu suretle bu beylik ortadan kalktı.

28- 1333. Karaali Bey marifetiyle Gemlik Rumlardan alındı.

29- 1336. Kirmasti, Ulubad ve Mihaliç Rumlardan alındı.

30- 1337. Karesi, beyliğinin bir kısım arazisi ilhak olundu. Bu beyliğin tamamen ilhakı 1341’de tamamlanmıştır ve Osmanlılar tarafından ilhak olunan ikinci beyliktir.

31- 1337. İzmit ve Koyunhisar kaleleri Rumlar’dan alındı.

32- 1338. Yalova, Hereke ve Armutlu Rumlar’dan alındı.

33- 1352. Üsküdar ve Kadıköy Rumlar’dan alındı, Marmara’ adası fethedildi.

34- 1353. Gerede beyliği işgal olundu.

35- 1354. Osmanlı Türkleri Rumeli’ye geçip Gelibolu sahillerini işgal ederek yerleştiler.

36- 1358. Trakya’nın bazı kısımları Rumlar’dan alındı. Bu fütuhatın Konurhisar-Eceova-Tekirdağ-İpsala-Malkara-Hayrabolu-Keşan-Dimtoka-Çorlu-Edirne bölgelerine kadar yayıldığı ve sonradan bir kısmının tekrar Rumlar tarafından geri alındığı hakkında bir rivayet de mevcuttur.

37- 1360. Karadeniz Ereğlisi Rumlardan alındı. Bu aynı yıl babası Orhan Gazi’nin ölümü üzerine Osmanlı beyi olan Birinci Murat Bey’in ilk seferidir. *

38- 1361. Ertenaoğullanndan Ankara ve Germiyanoğullarından Eskişehir alındı.

39-1362. Çorlu, Keşan, Dimetoka, Babaeski, Lüleburgaz ve Edirne Rumlardan alındı. Bir rivayete göre, bu ikinci fetihtir (Bak: 37’nci savaş).

.40-1363. Filibe, Eskizağra ve Yenizağra Rumlardan alındı, Bizans İmparatoru Beşinci Yuannis ile barış yapıldı. Bu anlaşma gereğince Bizans bütün Osmanlı fütuhatını tanımış ve icabında Osmanlı ordusuna asker vermeyi kabul etmiştir.

41- 1364. Sırp ve Rumen birleşik kuvvetlerine karşı Sırp sındığı zaferi kazanıldı.

Üçüncü padişah Sultan Murat Rumeli fütuhatını tamamlamakta ve oraya iyice yerleşmek için muhtelif kollardan ordular sevk etmektedir. Osmanlıların Rumeli’de az bir zaman içinde büyük yerler zaptından korkan Sırp, Macar ve Ulahlardan oluşan 60 bin kişilik bir Haçlı ordusu Edirne yakınında Sırp Sındığı denilen yerde Osmanlı kumandanlarından Hacı İlbey’in bir baskınına uğradı ve koca ordu tamamen perişan edildi (1363). Sırpsındığı Muharebesi, Osmanlı Türkleri aleyhine hazırlanan ilk Haçlı ordusunun, mağlubiyeti olduğundan mühimdir.

42- 1364. Biga ve havalisi Kakalanlardan alınarak resmen Bizans’a bağlı olan bu küçük beylik ortadan kaldırıldı.

43- 1366. İtalyan haçlı donanması bir baskınla Gelibolu’yu alarak Bizans’a iade etti.

44- 1366. İslimiye ve Yanbolu Bulgarlardan alındı.

45- 1368. Aydos ve Burgaz havalisi Rumlardan alındı.

46- 1368. Kırklareli, Vize, Süze Bolu Rumlardan alındı.

47- 1371. Türkler birleşik Sırp-Bulgar kuvvetlerine karşı Samako meydan savaşını kazanarak Samako ve İhtiman kalelerini fethettiler.

48- 1371. Türkler Sırplara karşı Çirmen Meydan Savaşı’nı kazandılar. Balkanlar’da Türklere karşı son büyük mukavemet kırıldı.

49- 1372. Çatalca, İnceğiz, Firecik Rumlardan alındı.

50- 1372. İlk Makedonya fütuhatı. Türkler İskeçe, Drama, Kavala, Zihne, Seroz, Avrathisan, Vardar, Yenicesi ve Karafeıye’yi Sırplar’dan aldılar

51- 1372. Niş, Sırplardan alındı.

52- 1382. Pirlepe, İstip, Manastır Sırplardan alındı.

53- 1385 Ohri Arnavutlardan, Selanik Rumlardan alındı.

54- 1386. Birleşik Arnavut-Sırp kuvvetlerine karşı Savra meydan savaşı kazanıldı.

55- 1386. İnce Balaban Bey komutasındaki Osmanlı kuvvetleri Sofya’yı Bulgarlardan aldılar.

56- 1386. Konya ovasında Karamanoğulları’na karşı meydan savaşı kazanıldı.

57- 1388 Sırp-Boşnak-Bulgar-Arnavut birleşik kuvvetleri Ploşnik’te Türk ordusunu baskına uğratıp yendiler. Birleşik ordu 80 bin, Türk ordusu 20 bin kişiden oluşmaktaydı.

58- 1388. Türk ordusu hızlı bir ilerleyişle Orta Bulgaristan’ı istilâ etti. Pravadi, Şumnu, Tırnova, Niğbolu fethedildi. Kral Şişman esir oldu.

59- 1380, Sırp-Boşnak-Bulgar-Rumen-Arnavut birleşik kuvvetlerine karşı Kosova meydan savaşı kazanıldı.

Sultan Murad’ın Anadolu’da diğer Türk beylikleriyle uğraşmasından faydalanan Sırp, Bulgar, Macarlardan oluşan ikinci bir Haçlı ordusu hem Sırp sındığının acısını çıkarmak, hem de Balkanlar’ın yarısını işgal etmiş olan Türkleri Avrupa’dan atmak kaygısıyla Kosova’da Türk ordusuyla karşılaştı. Büyük meydan savaşında Türk ordusu muzaffer oldu (1389). Sultan Murat yaralılar arasında dolaşırken Miloş adlı bir Sırplı tarafından şehit edildi.

60- 1390. Germiyan-Aydın, Menteşe, Saruhan, Teke ve Hamit beylikleri bozguna uğratıldı.

61- 1391 Yıldırım Bayezid Bey Karaman’a yürüdü ve Karamanoğlu Alâeddin Bey’i yenerek Konya’yı kuşattı. Beyşehir ve Akşehir Osmanlılar ‘da kalmak üzere barış yapıldı.

62- 1391. Selanik Rumlardan ikinci kere alındı. 1385’te alınmış, 1387’de elden çıkmıştı.

63- 1391. İstanbul kuşatıldı.

64- 1392. Kastamonu alınarak Candaroğulları beyliğine son verildi.

65- 1392. Çorumlu mevkiinde Sivas Beyi Kadı Burhaneddin Osmanlı ordusunu yendi.

66- 1302. Niğbolu’yu işgal etmiş olan Macarlar yenilerek geri atıldılar.

67- 1393. Bulgaristan tamamen işgal edilip bir Türk vilâyeti haline kondu.

68- 1395. İstanbul tekrar kuşatıldı fakat Haçlı ordusunun hareketi haber alındığından kuşatma yarım bırakıldı.

69- 1396. Macar, Rumen, İngiliz, Leh, Venedik, Fransız, Alman, Çek, Hırvat, Sırp kuvvetlerinden oluşan Haçlı ordusu Niğbolu meydan savaşında yenilip perişan edildi.

Birinci Murad’ın oğlu dördüncü padişah Yıldırım Bayezid zamanında Papa’nın teşvikiyle Macar, Alman, Fransız ve diğer Balkanlı milletlerden oluşan üçüncü büyük bir Haçlı ordusu o zaman sınır olan Tuna’yı geçerek Türk topraklarına saldırdı ve Niğbolu kalesini kuşattı. Padişah Anadolu’da uğraşmaktaydı. Kuşatmayı duyunca adına lâyık bir yıldırım süratiyle Tuna’ya koştu ve Niğbolu Meydan Savaşı’nda Haçlı ordusunu yendi. (1395).

70- 1396. Arnavut-Venedik küvetleri yenilerek Akçahisar, Kes-riye, Ülgan, Draç ve Begat zaptedildi.

71- 1397. Şile Rumlardan alındı.

72- 1397. Bizans üçüncü defa olarak kuşatıldı.

73- 1398. Karamanlılar Akçay’da yenilip Karaman ülkesinin önemli bir kısmı alındı.

74- 1398. Kuzey Anadolu’da Kubadoğulları, Emiroğullan, Taceddinoğulları, Taşanoğulları adlı küçük Türk beylikleri zapt olundu.

75- 1398. Akkoyunlular tarafından işgal edilmiş olan Kadı Burhaneddin’e ait Sivas ve çevresi alındı.

76- 1399. Galata Cenevizlilerine taarruz edildiyse de Fransa’dan gelen yardım üzerine başarı elde edilemedi.

77- 1399. Güney Doğu Anadolu’daki Dulkadirogulları Türk Beyliği işgal edildi. Hudutta bulunan Memlûklere ait Malatya, Kâhta, Darende, Divriği, Besni zapt olundu.

78- 1400. İstanbul, dördüncü defa olarak kuşatıldı ve Timur tehlikesinin belirmesi üzerine kuşatma yarım bırakıldı.

79- 1402. Moğol Hakanı Topal Timur’a karşı Yıldırım Bayezid Bey yenildi ve esir oldu. Sırbistan ve Bizans bir kısım yerleri aldılar. Anadolu beylikleri tekrar bağımsız oldu.

Batı’da Osmanlı Türk hükümeti çekişirken, doğuda da büyük bir Türk hükümeti kurulmuştu. Türk hakanı Timur, kuvvetli ve muazzam bir ordu ile Orta Asya’yı ele geçirerek Hindistan, İran, Irak ve Suriye’yi zapt edip Anadolu’ya dayandı. Bayezid Timur’u Ankara civarında Çubuk Ovası’nda karşıladı. Yapılan savaşta Yıldırımın ordusundaki bazı Anadolu kuvvetlerinin Timur ordusunda bulunan beylerinin tarafına geçmelerinden dolayı Yıldırım Beyazıt yenildi ve esir oldu (1402). Birkaç ay sonra da kahrından öldü. Bu savaştan sonra Timur ordusu Anadolu’yu çiğnedi, harap etti.

80- 1405. Saruhan beyliği ilhak olundu.

81- 1411 Sırpların işgal etmiş oldukları Makedonya geri alındı.

82- 1412. İstanbul Musa Çelebi tarafından beşinci defa olarak kuşatıldı.

83- 1415 Karaman üzerine sefer açılarak Akşehir, Seydişehir ve Beyşehir zapt edildi.

84- 1415. Arnavutluk’ta mühim yerler işgal edildi.

85- 1416. Venedik donanması Gelibolu önünde yatan Türk donanmasını ani bir baskına uğratarak yendi.

86- 1416. Eflâk Voyvodası Mirce mağlup edilerek haraca bağlandı.

87- 1416. Macarlardan Saint Severin kalesi alındı.

88- 1417. Avlonya fetih edildi.

89- 1418. Samsun Cenevizlilerden alındı.

90- 1419. Gebze’den Kartal’a kadar olan havali işgal olundu.

91- 1422. İstanbul İkinci Murat Bey tarafından altıncı defa olarak kuşatıldı, küçük Şehzade Mustafa Çelebi’nin Anadolu’da başkaldırması üzerine kuşatma yarım kaldı.

92- 1422, Eflâk Voyvodası yine tekrar haraca bağlandı.

93- 1422. Arnavutluk’tan bir kısım yer daha alındı.

94- 1424. Candaroğlu Türk beyliğinin bazı yerleri alındı.

95- 1425. İzmiroğlu Türk beyliği alındı.

96- 1426. Menteşoğlu Türk beyliği Osmanlı hâkimiyetine sokuldu.

97- 1426. Teke Türk beyliği zapt olundu.

98- 1426. Karaman Türk beyliği koruma altına alındı.

99- 1430. Gelibolu önlerinde Venedik donanması yenildi ve Selanik zapt olundu.

100- 1444. Sırp, Eflak, Macar, Karaman ittifakına karşı 1435’den beri devam eden savaş sonunda Sırplar, Eflaklılar, Karamanlılar yenildiyse de Macarların başarısı üzerine Segedin barışı imzalandı.

101- 1444. İkinci Murat Bey, Varna meydan savaşında Macar, Sırp, Eflak, İtalyan ve Almanlardan oluşan müttefik Haçlı ordusunu yendi ve yok etti.

Osmanlı padişahlarının altıncısı olan İkinci Murat Macarlarla yapılan devamlı savaşlara bir son vermek üzere 1444’te Segedin’de bir barış anlaşması yapmıştı. Bu ufak mağlubiyetlerden müteessir olan Murat, saltanatı oğlu İkinci Mehmet’e bırakarak padişahlıktan çekilmişti. Yeni padişahın çocukluğundan ve tecrübesizliğinden faydalanmak isteyen Macar kralı Segedin, antlaşmasını daha mürekkebi kurumadan barış şartlarını bozarak yeniden Türk topraklarına saldırdı. Varna’ya kadar gelerek şehri aldı. İkinci Murat devletin ileri gelenlerinin ricası üzerine derhal ordunun başına geçerek Varna’da düşmanı karşıladı. Büyük meydan savaşında Macar kralı öldü ve ordusu bozuldu (1444).

102- 1446. Mora’ya açılan sefer sonunda burası haraca bağlandı.

103- 1448. Macar, Alman, Çek, Leh, ve İtalyan birleşik kuvvetlerine karşı İkinci Kosova meydan savaşı kazanıldı.

Varna mağlubiyeti acısını unutamayan Macarlar, bu sefer Leh, Alman, İtalyan ve Ulahlardan da yardım alarak yine büyük bir Haçlı ordusu hazırladılar. Osmanlı topraklarına saldırdılar. Kosova’da çetin bir muharebede Haçlı ordusu bozuldu.

104- 1450. Arnavutluk’tan Debre ve Berat alındı.

105- 1451. Karamanlılar yenildi ve Menteşe beyliği tamamen ortadan kaldırıldı.

106- 1453. İkinci Mehmet Han, İstanbul’u alarak Fatih unvanını kazandı ve Bizans İmparatorluğu’na son verdi.

İkinci Murad’ın oğlu yedinci padişah Sultan Mehmet’in bütün emeli Osmanlı topraklan arasına sıkışmış olan İstanbul’u, dünyanın bu en güzel şehrini zapt etmekti. Bu maksatla gayet dehşetli toplar döktürdü. Muazzam bir ordu ile İstanbul’u kuşattı. 53 gün süren geceli gündüzlü kanlı bir savaştan sonra 29 Mayıs 1453 günü yapılan bir hücum sonunda surlarda açılan gediklerden Türk ordusu şehre girdi.

107- 1454. Sırbistan üzerine sefer açılarak Sivrice Hisar alındı, Sırbistan haraca bağlandı.

108- 1455. Sırbistan üzerine tekrar sefer açıldı. Sırp-Macar müttefik kuvvetleri yenilerek gümüş madenleriyle meşhur Novobuda fethedildi.

109- 1456. Fatih, Sırbistan’a üçüncü defa olarak sefer açıp Belgrad’ı kuşattı. Macar ve Haçlı kuvvetlerinin şiddetli savunmasına rağmen şehir alınmak üzere iken Fatih’in yaralanması üzerine bu iş yarım kaldı.

110- 1458. Güney Mora fethedildi. Sırbistan baştanbaşa zapt olunup varlığına son verildi.

111- 1461. Amasralı Ceneviz dukalığı alındı.

112- 1461. Trabzon Rum İmparatorluğu’na son verilip bulunduğu yerler Osmanlı memleketlerine katıldı.

113- 1462. Cenevizlilerden Midilli adası alındı.

114- 1463. Hersek dukalığı Osmanlı hakimiyetine sokuldu.

115- 1463. On altı yıl süren ve Osmanlıların galibiyetiyle sona eren Venedik savaşı başladı.

116- 1463. Bosna’ya saldıran Macar kralı yenildi.

117- 1471. Alâiye beyliği zapt edildi.

118- 1472. Karaman beyliği ilhak olundu.

119- 1473. Akkoyunlular Otlukbeli’nde yenildi.

Fatih, İstanbul’u alarak bir Türk imparatorluğu kurmuştu. Doğu Anadolu’da Akkoyunlu Türk devletini kuran Uzun Hasan da İran ve Irak’ı alarak başka bir Türk imparatorluğu kuruyordu. Uzun Hasan’ın Fatih’le arası bozuldu. İki ordu Azerbaycan civarında Otlukbeli denilen yerde karşılaştılar. Savaş sonucunda Uzun Hasan kati bir yenilgiye uğradı ve bir daha kendisini toplayamadı.

120- 1474. Kırım’ın Osmanlı hükumetine katılması;

Kırım Türklerle meskûndu ve Cengiz’in torunlarından hanlarla idare edilirdi. Fakat sahillerinde birçok şehirler Cenevizliler elinde idi. Türk donanmasının yardımıyla yapılan savaşlarda Cenevizliler yenildiler ve Kırım’da gene hanlar tarafından idare edilmek şartıyla Osmanlı hakimiyeti altına girdi.

121- 1475. Süleyman Paşa Boğdan Voyvodası Stepan Cel Mare’ye yenildi.

122- 1475. Kuzey Karadeniz kıyılarındaki Kefe, Azak, Menküp kaleleri Cenevizlilerden alındı.

123- 1476. Boğdan Voyvodası Stepan Cel Mare yenildi.

124-1478. Arnavutluk’a sefer açılarak belli başlı kaleleri fethedildi. İşkodra kuşatıldı.

125- 1479. Transilvanya’dan dönen Türk akıncıları Erdel prensi tarafından pusuya düşürülüp mağlup ve imha olundu.

126- 1479. Vaktiyle Akkoyunlulara bağlı bulunan Tuğrul beyliği alındı.

127- 1479. Venedikliler ‘in elinden Zanta dukalığı alındı.

128- 1480. Bir yıl önce pusuda mağlup ve imha edilen Türk akıncılarının intikamı büyük bir akınla alındı.

129- 1480. Gedik Ahmet Paşa İtalya’da Otranto kalesini aldı.

130- 1480. Mesih Paşa Rodos’u kuşattı. Fakat alamadı.

131- 1484. Kili ve Akkirman Boğdan’dan alındı.

132- 1485. Osmanlı kuvvetleri Kölemenler’e Malatya’da ve Kilikya’da yenildiler.

133- 1487, İçel beyliği işgal edildi.

134- 1488. Osmanlı kuvvetleri Ağa çayırında Kölemenler’e yenildi.

135- 1489. Mısır Kölemenleri Adana kalesini fethettiler.

136- 1493. Türk akıncıları Macarlara karşı Kırbova zaferini kazandı.

137- 1498. Varşova’ya kadar uzanan akınlar yapıldı.

138- 1502. Mora ve Karadağ’daki son Venedik kaleleri alındı.

139- 1503. Bosna havalisinde bulunan Macar kalelerinin fethi sona erdi.

140- 1514, Yavuz Sultan Selim, Şah İsmail’i yenerek Çaldıran zaferini kazandı.

Dokuzuncu Osmanlı padişahı Yavuz Selim, çok muhteşem bir hükümdardı. O Avrupa’dan fazla Asya’daki İslâm ve Türk hükumetlerini birleştirerek bir Türk birliği kurmayı düşünüyordu. Tuhaf bir tesadüfle Yıldırım Bayezid ve Fatih Sultan Mehmet devrinde olduğu gibi Yavuz’un karşısında da gene kendisi gibi ünlü bir Türk padişahı vardı. İran’da hükümet kurmuş olan Şah İsmail.

Şah İsmail de Anadolu’yu ele geçirerek bu birliğin kurulmasına çalışıyordu. İki ordu Van taraflarında Çaldıran civarında karşılaştılar. Çetin bir savaştan sonra Şah yenildi. Tacını, tahtını ve eşini bırakarak kaçtı (1514). Bu savaşla Anadolu’nun doğusu ve Azerbaycan Türk çevresi Osmanlı hâkimiyetine geçti.

141-1517. Mısır Kölemen devleti mağlup edilip mevcudiyetine son verildi. Mısır, Hicaz, Suriye ve Filistin Osmanlı memleketlerine katıldı.

Yavuz’un saltanatı sırasında Mısır’da da Türk Kölemenleri hakimdi. Filistin, Suriye, Maraş ve Elbistan’a kadar olan topraklar Mısır hâkimiyeti altında idi. Muhtelif sebepler altında Mısırlılara savaş açıldı. Mısır sultanı Kansu Gayri ordusuyla Yavuz’un ordusu Halep civarında Mercidabık’ta karşılaştılar. Bir meydan savaşında Mısır ordusu yenildi. Kansu Gavri öldürüldü. Bu savaş sonucunda Suriye, Filistin ele geçirildi.

142- 1517. Ridaniye Meydan Savaşı

Mercidabık’ta Mısırlıları yenen Yavuz’un ordusu Kahire kapılarına dayanmıştı. Mısır’ın yeni sultanı Tomanbay, ordusunu hazırlayarak Mısır’ın ölüm ve kalım savaşı için Ridaniye’de, Yavuz’la karşılaştı. Çok kanlı bir savaş oldu. Nihayet Selim’in kahramanlığı sayesinde Türk ordusu Mısırlıları yendi ve Mısır tamamen Osmanlı hâkimiyetine girdi.

143- 1521. Belgrad, Böğürdelen ve Zemin Macarlardan alındı.

Balkanlar’ın kilit taşı olan Belgrad, Fatih zamanında da kuşatıldığı halde bir türlü alınamamıştı. Yavuz’un yerine padişah olan Kanunî Sultan Süleyman, dedesinin önem verdiği bu kaleyi kuşatarak zapt etti.

144- 1522. Rodos’un Zaptı

Rodos adası şövalyeler tarafından bir kale haline getirilmişti. Bunlar korsan gemileriyle Mısır-İstanbul yolu emniyetini bozdukları gibi zaman zaman da yakın sahillerimize saldırır ve talan ederlerdi. Rodos, Fatih zamanında alınmak istenmişti. Kanunî zamanında donanmanın yardımıyla karaya çıkarma yapıldı, denizden ve karadan yapılan savaşlar sonunda Rodos da Osmanlı mülküne katıldı.

145- 1525. Tunus alınarak korsan şövalyeler devletine son verildi.

146- 1526. Mohaç meydan savaşı kazanılarak Macaristan işgal olundu.

Alman imparatoru Beşinci Karl’a güvenen Macarlar gene hudutlarda kargaşalıklar çıkarıyordu. Hatta Osmanlı devletinin elçisini bile öldürmüşlerdi. Beşinci Kari Fransa kralı Fransuva’yı da esir etmişti. Annesi, Kanuni’ye başvurdu, ondan yardım istedi. Kanunî hem Macar kralının haddini bildirmek, hem de Fransa kralını kurtarmak için büyük bir ordu ile Macar sınırlarını aştı. İki ordu Mohaç ovasında karşılaştılar. Yapılan savaşta Macar ordusu kesin bir yenilgiye uğradı. Kral Lui savaş meydanında öldü.

Bu zaferden sonra Budin şehri ve Macaristan’ın büyük bir kısmı Türklerin eline geçti. Beşinci Kari da korku ve telaşından Fransuva’yı hapisten çıkardı.

147- 1520. Viyana birinci defa olarak kuşatıldı.

Avusturya imparatoru Ferdinand Mohaç’ta ölen Macar kralı Lui’nin damadı olmak sıfatıyla Macaristan kralı unvanını da almıştı. Türk ordusunun geri dönmesi üzerine Macaristan’a hücum ederek Budin’i zapt etti. Bunun üzerine Kanuni tekrar Macaristan üzerine yürüdü. Budin geri alındı. Sekbanbaşı tarafından Macar zadegânından Zapolay Yanoş’a Macar tacı giydirildi. Ordu Viyana’ya kadar geldi. Şehir kuşatıldı. (1529). Fakat büyük muhasara topları getirilmediğinden kuşatma kaldırıldı. Türkler Kızılelma adını verdikleri bu şehri her zaman rüyalarında gördüler ve sonraları da zaman zaman Viyana önlerinde göründüler.

Bu savaşlar sırasında Türk akıncıları Avusturya’yı baştanbaşa dolaşıp ta Almanya içlerine kadar gittiler. Nihayetsiz ganimetler, yüz bin esirle geri döndüler. Ferdinand, sadrazam İbrahim Paşa ile bir barış antlaşması yaptı (1533). Bu antlaşma Avusturyalılarla Osmanlılar arasında ilk barış antlaşmasıdır.

148- 1532. Almanya üzerine açılan sefer sonunda, Şarlken’in Kanuninin önünden kaçması üzerine kesin neticeli bir meydan savaşı yapılmadıysa da, irili ufaklı on beş kale alındı.

149- 1534. Tunus işgal edildi.

150- 1535. Andrea Dorya Tunus’u Türklerden aldı.

151- 1535. Bağdat’ın Zaptı

Kanuni’nin batıda uğraşmasından faydalanan İranlılar, Tebriz’i almışlardı. Kanunî batıdaki işini bitirince İran’a yürüdü. Tebriz’i tekrar aldıktan başka, Irak’a da ilerleyerek Bağdat’ı ele geçirdi (1535).

152- 1536. Ahıska Gürcü beyliğinden Artvin alındı.

153- 1537. Venediklilere ait bazı ada ve kaleler zapt edildi.

154- 1538, Besarabya ilhak olundu.

155- 1538. Andrea Dorya kumandasındaki müttefik Haçlı donanması Barbaros tarafından mağlup ve imha olunarak Preveze zaferi kazanıldı.

Midilli Türklerinden Oruç Bey ile Barbaros Hayrettin kardeşler kendi hesaplarına donanma düzerek Tunus, Cezayir ve Trablus’u ele geçirip Cezayir’e yerleşmişlerdi. Barbaros Hayrettin Cezayir’i Kanunî Sultan Süleyman’a takdim etti. Padişah bundan memnun olarak Barbaros’a Cezayir Beylerbeyliği payesiyle beraber Osmanlı donanmasının kaptanıderyalığını da verdi. Barbaros’un kumandasındaki büyük Osmanlı donanması Yedinci Şarl’la işbirliği eden Akdeniz devletleri donanmalarını zaman zaman bozarak Akdeniz’i bir Türk içdenizi haline getirmişti. Bu hali önlemek için müttefikler tarafından tertiplenen büyük donanma meşhur deniz kurdu Andrea Dorya’nın kumandasında Preveze’de Barbaros donanmasıyla karşılaştılar. Tarihin en büyük deniz savaşlarından biri olan bu savaşı Barbaros kazandı. Bu zafer artık Türk donanmasına karşı geleceklerin kol ve kanatlarını kırmıştı. Hatta Osmanlı donanması Fransa’ya yardım maksadıyla Marsilya’ya kadar geldi. Tolon, bir yıl kadar Türk donanmasına limanlık vazifesini gördü.

156- 1538. Süleyman Paşa Süveyş’ten hareketle Cürcat’da bir kaç kaleyi Portekizliler ‘den alıp Cürcatlılara verdi.

157- 1547. San’a alındı.

158- 1551. Malta birinci defa olarak muhasara edildi. Malta şövalyelerinin elinde bulunan Trablusgarp alındı.

159- 1565. Malta tekrar kuşatılıp karaya asker çıkarıldıysa da Turgut reisin şahadeti üzerine savaş yarım kaldı.

160- 1565. Kanuni’nin son seferi Sigetvar, Göle ve diğer bazı kaleler alındı.

161- 1567. Yemen alındı.

162- 1589. Ejderhana yapılan sefer neticesiz kaldı. Bu, Rumlarla ilk temastır.

169-1570. Kıbrıs’ın Fethi.

Doğu Akdeniz’in bütün sahillerine hakim olan Osmanlı devletinin deniz yolları üzerinde Anadolu’ya pek yakın ve hatta Anadolu’nun bir parçası olan Kıbrıs adası henüz Venedikliler ‘in elinde kalmıştı. Deniz yollarının selamette bulunması için buranın alınması lazımdı. On birinci padişah Sarı Selim zamanında deniz ve kara kuvvetlerinden oluşan bir sefer kuvveti bir yıl kadar uğraşarak Kıbrıs’ı fethe muvaffak oldu (1571).

164- 1571. İne bahtı (Lepant) yenilgisi;

Kıbrıs’ı elinden kaçıran Venedik cumhuriyeti, Papa, İspanya ve bazı İtalya devletleriyle Malta şövalyelerinden oluşan bir müttefik donanması topladı. Müttefiklerin kuvvetli donanması, Don Juan’ın kumandasında idi. Bu genç amiral İnebahtı Deniz savaşında Türk donanmasını yendi (1571). Bu yenilgi, yenilmez Türk donanmasının ilk mağlubiyeti olması itibariyle çok acıdır.

165- 1574. Birleşik Boğdan-Kazak ordusu mağlup ve imha edildi.

166- 1574. Tunus Seferi.

İspanyollar Tunus’a musallat olmuşlar ve Tunus beylini himayeleri altına almışlardı. Osmanlı donanması İspanyolları kovarak Tunus Osmanlı memleketine ilhak olundu. (1574).

167- 1574, Portekizliler de Fas’a musallat olmuşlardı. Bu maksatla Fas emir ailesi arasına fesatlıklar sokmakla meşguldüler. Cezayir Beylerbeyi Ramazan Paşa kumandasındaki ordu Vadiyüssebil’de Portekiz ordusunu mahvetti. Portekiz kralı Sebastiyan, maktüller arasında idi. Bu harp sonunda Fas emirliği de Osmanlı hâkimiyeti altına girdi (1577).

Sokullu’nun himmet ve gayretiyle o zamanki Avrupa’nın en büyük devletlerinden biri olan Lehistan krallığı da Osmanlı himayesi altına alındı.

168- 1575 Lehistan Seferi

169- 1575 Yemen’in Zaptı ve Habeş Seferi

Gene bu sıralarda Koca Sinan Paşanın himmetiyle Yemen zapt edildi. Özdemiroğlu Osman Paşa kumandasındaki bir Türk birliği de Habeşistan’a kadar ilerleyerek bir kısım yerleri işgal etti.

170- 1577 İran savaşı;

On ikinci padişah Sultan Murat zamanında İran Şahı Tahmasb’ın zevcesi tarafından zehirlenerek vefat etmesi dolayısıyla İran’da iç ayaklanmalar baş göstermişti. Bazı vezirler bu münasebetle padişahı İran’la savaşa teşvik ettiler. Veziriazam Sokullu Mehmet Paşa bu harbin yersiz ve faydasızlığında ısrar ettiyse de söz dinletemedi. İran’a savaş açıldı. On iki yıl sürdü. Bu savaşta Osman Paşa önemli başarılar kazandılar. Nihayet yeni şah Abbas barışa mecbur oldu. Serasker Ferhat Paşa eliyle yapılan bu antlaşmaya “Ferhat Paşa” yahut “İstanbul barışı” denir.

171- 1578. Portekiz ordusu Fas’ta kırallarıyle birlikte yok edildi.

172- 1590. On iki yıl devam eden İran savaşı Türklerin zaferiyle sona erdi.

173- 1593 Avusturya Seferi-Haç ova Meydan savaşı.

Sokullu’nun bir deli eliyle şahadetinden sonra sadrazam olan Sinan Paşa haris bir ihtiyardı. Şöhret kazanmak emeliyle padişah Üçüncü Murad’ı teşvik ederek Avusturya’ya savaş açıldı. (1593). Savaş on üç yıl sürdü. Üçüncü Murat savaş içinde ölünce yerine geçen Üçüncü Mehmet hocası ve bazı tedbirli vezirlerin zoruyla bizzat askerin başına geçmeye mecbur oldu. Eğri kalesi zapt edildi ve Haç ova (Kerestez) Meydan savaşında Avusturyalılar (1596). Kanije kalesi alındı. Eflak, Buğdan, Transilvanya’da da isyanlar çıktı. Kanije’de Tiryaki Hasan Paşa eşsiz bir müdafaa yaratarak Türk tarihine altın destanlar yazdı. Nihayet On dördüncü padişah Birinci Ahmet zamanında Avusturya ile Tuna üzerinde Zitvatorok mevkiinde bir sulh antlaşması yapıldı. (1606).

İki tarafın eşit olmaları esasına göre kaleme alınan ilk Osmanlı antlaşmasıdır.

174- 1606. Almanya vergiye bağlandı.

175- 1612. Dokuz yıl süren mücadele sonunda Azerbaycan kaybedildi.

176- 1618. İran’la eski hudutlarla barış yapıldı. İran seferleri

İran ile barış durumu uzun zaman devam edemedi. Şah Abbas geçen savaşta kaybettiği yerleri almak üzere savaş ilan etti (1603). Ve gerçekten kaybettiği yerleri de geri aldı. Sadrazam Nasuh Paşa, Birinci Ahmet zamanında ve 1613’te İran’la bir barış yaparak bu uzun savaşa son verdi. Fakat İran barış şartlarına uymadığından 1617’de savaş’ yeniden başladı. Bir yıl devamla İkinci Sultan Osman zamanında Serav antlaşması yapılarak savaşa son verildi. (1618).

177- 1620. Lehistan Seferi ve Hotin savaşı.

On altıncı padişah Sultan Osman zamanında Lehliler savaş açarak Buğdana girdiler. Yaş şehri civarında mağlup oldular. Genç Osman kaç yıldır padişahların terk ettiği usulü ihya maksadıyla ordunun başına geçerek Lehistan’a sefer etti. Hotin kalesi muhasara olundu. Fakat yeniçerilerin itaatsizliği yüzünden iyi bir netice almamadan Lehistan’ın banş isteği üzerine Hotin antlaşması imzalandı (1620).

Bu antlaşma Osmanlı İmparatorluğu’nun zaafını göstermek bakımından çok acıklıdır.

178- 1639 On altı yıllık savaş halinden ve muhtelif savaşlardan sonra İran’la eski hudutlarla sulh yapıldı.

Yeniçeri zorbaları ve Anadolu Devlet isyanlarıyla meşguldü. İranlılar da mütemadiyen hududumuza tecavüz ediyorlardı. Bu arada Bağdat’ı da zapt etmişlerdi. İran’a savaş açıldı. Ve tam on yedi yıl sürdü. Sultan Murat iç düzeni sağladıktan sonra ordunun başına geçerek bizzat kumanda ettiği iki seferle Revan ve Bağdat kalelerini aldı.

1639’da Kasrı Şirin Antlaşması imzalandı ki bu antlaşma yıllarca her iki devlet tarafından muhafaza edilmiştir.

179- 1639. Sinop’a saldıran Rus kazakları imha edildi.

180- 1642. Azak alındı.

181- 1646. Azak kalesine hücum eden Ruslar mağlup edildi.

182- 1664. İki yıllık savaştan sonra Avusturyalılar mağlubiyeti kabul ettiler. Vajvar barışı imzalandı.

Köprülü Fazıl Ahmet Paşanın saltanatı sırasında Erdel işlerine karışması dolayısıyla Avusturyalılarla savaş başladı (1663). Fazıl Ahmet Paşa büyük bir ordu ile Macaristan’a girdi. Kırım halkı da iki büyük ordu ile iltihak etmişti. Avusturyalıların çok müstahkem bir kalesi olan Uyvar kuşatıldı. Avusturyalıların ümit bağladığı bu kale Türk gücüne ancak bir ay dayanabildi. Avusturyalılarda Vasvar’da bir banrış imzalandı. (1664). Avusturya’ya verdiğimiz kaleler geri alındı.

183- 1669. Girit adası fetih edildi.

Girit, Venedikliler ‘in elinde idi. Venedikliler ‘in tecavüzü üzerine Girit’e asker ve donanma gönderildi. On sekizinci padişah İbrahim zamanında açılan bu sefer 25 yıl sürdü, ada bir türlü fethedilemedi. Yüz binlerce Türk bu uğurda can verdi, İbrahim’in yerine tahta çıkan Dördüncü Mehmet zamanında Sadrazam Köprülü Fazıl Ahmet Paşa’nın gayretiyle adanın fethi mümkün olabildi.

184- 1672. Buca barışı ile Lehistan mağlubiyeti ve vergi vermeyi kabul ederek Podolya’yı Türklere terk etti.

185- 1677. Ruslardan Cehrin alınıp tahrip olundu.

186- 1699. On yedi yıl önce açılan ve Viyana’nın alınmasını hedef tutan harbi Türkler Avusturya, Venedik, Lehistan ve Rusya’ya karşı kaybetti. Macaristan Mora, Podolya kaybedildi. Karlofça barışı imzalandı.

On dokuzuncu padişah Dördüncü Mehmet,   Köprülü Fazıl Ahmet Paşa’nın vefatı üzerine Merzifonlu Kara Mustafa Paşa tecrübe görmüş, idareden anlayan bir vezirdi, fakat şöhrete çok haristi. Macar beylerinden Tökeli’nin Avusturyalılara karşı bizden imdat istemesi dolayısıyla sadrazam muhteşem bir ordu ile Avusturya’ya yürüdü. Viyana önlerine geldi. Şehir kuşatıldı (1683). Duvarları 60 gün geceli gündüzlü topa tutuldu. İmparator kaçmıştı. Halk heyecanda idi. Şehirde yiyecek yoktu. Ordu surlar altından yollar açmış, iç hendeklere kadar girmişti. Kara Mustafa Paşa mallar yağmaya uğramasın diye hücumu geri bırakıyordu. Avusturyalılar daha önce Ruslar, Venedikliler ve Lehistan kralı Sobyeski ile sözleşmişlerdi. Sobyeski kumandasındaki Leh ordusu yetişti ve ordumuzu bozdu. Çok fena bir şekilde bozguna uğrayan ordumuz Belgrad’a kadar geri çekildi. Kara Mustafa Paşa Belgrad’da idam edildi. Ruslar, Avusturyalılar, Lehler ve Venedikliler dört taraftan Türk ordusunu sıkıştırıyorlardı. Bu bozgunlar arasında Dördüncü Mehmet tahttan indirildi, yerine kardeşi Üçüncü Süleyman geçti. Düşman ordularının ilerlemesi devam ediyordu. Macaristan, Eflak, Buğdan, Sırbistan, Mora, Dalmaçya hep düşman eline geçmişti. Avusturyalılar Sofya’ya kadar ilerlemişlerdi. Nihayet Köprülü’nün küçük oğlu Fazıl Mustafa Paşa sadrazamlığa getirildi. (1689). Orduyu düzenledi. Muhtelif cephelerde düşmanı yenerek Belgrad’ı geri aldı (1699). Üçüncü Süleyman ölmüş, ikinci Ahmet padişah olmuştu. Savaş devam ediyordu.   Köprülü, Salankamin’de bir düşman ordusuyla karşılaştı. Sadrazam alnından bir kurşunla şehit oldu (1691). Ordu bozuldu. Belgrad’a kadar geriledi. Fakat Avusturyalılar da ağır kayıplar verdiklerinden takip edemediler. İkinci Ahmet’ten sonra padişah olan İkinci Mustafa (yirmi ikinci padişah) bir iki kere bizzat sefere gitti ve bazı muvaffakiyetler de kazandı. Ordu Zenta’da Avusturya kumandanı Öjeni’ye mağlup oldu. Sadrazam ile beraber on beş paşa ve 15 bin asker şehit oldu. Ruslar da saldırmışlardı. Yeni sadrazam Amcazade Hüseyin Paşa müttefiklerle Karlofça barışını yaparak 16 sene süren savaşa son verdi (1699). Karlofça antlaşması Osmanlı İmparatorluğunun ilk taksim beratı olarak kabul edilir.

187- 1713. Rusya Seferi ve Purut Muzafferiyeti.

Rusya mağlup edilerek Purut sulhu imzalandı. Rusya eski kazançlarını kaybetti.

Rusya Çan Deli Petro’nun mağlup ettiği İsveç Kralı On ikinci Demirbaş Şal Türkiye’ye sığınmıştı (1709) Şarl’ı takip eden Rus askerleri Türk hududunu tecavüz ettiklerinden Padişah Üçüncü Ahmet Rusya’ya savaş açtı. Sadrazam Baltacı Mehmet Paşa kumandasındaki ordu Kırım hanı kuvvetleriyle Prut nehri bataklıklarında Petro’yu ve ordusunu kuşattılar. Rus ordusu mahvolmak üzere iken, Petro’nun barış talebi üzerine bir sulh muahedesiyle Petro esaretten, Rusya felaketten kurtarıldı (1711).

188- 1717. Üç yıllık savaş sonunda Venedik’in Mora’da aldığı yerler genişletildi.

189- 1718, Üç yıl kadar süren savaş, Avusturyalılara karşı kaybedildi. Pasarofça barışı imzalandı.

Venediklilerle olan savaşta Osmanlı ordusunun muvaffakiyetlerinden kuşkulanan Avusturya bu eski müttefikine yardım vesilesiyle savaş ilan etti. Ali Paşa kumandasındaki ordu Tuna’yı geçti. Petervaradin’de Avusturya kumandanı Prens Öjen kumandasındaki ordu ile harbe tutuştu. Ali Paşa askeri teşvik için savaş saflarına atıldı, alnından kurşunla vurularak şehit oldu. Avusturyalıların ilerlemesini önlemek üzere yeni sadrazam Nevşehirli İbrahim Paşa barış istedi ve Venedikliler ve ‘Avusturyalılarla Pasarofça antlaşması imzalandı (1718). Belgrad ve Sırbistan’ın kuzey tarafları Avusturya’ya bırakıldı.

190- 1731. Dokuz senedir İran’la süren savaş Türkler lehine sona erdi.

191- 1735. İran’la dört yıl süren savaş kaybedildi. Alınan yerler geri verildi.

192- 1739. Avusturya ve Rusya ile dört yıl süren savaş Türkler tarafından kazanıldı. Avusturya, Pasarofça’daki kazançlarını kaybetti. Rusya, Karadeniz’de donanma bulundurmaktan vazgeçti. Belgrad barışı imzalandı.

İran savaşı sırasında yardıma gelen Kının Tatarları Rusların hücumuna uğramıştı. Bu sebepten Ruslarla aramız bozuldu. Ruslar Azak kalesini aldılar, Kırım’a girdiler. Avusturya da fırsattan istifade etti. Ordularımız iki düşmana da karşı koydu. Bosna Hersek’te Avusturyalıları bozdu. Belgrad alındı ve Fransız elçisinin aracılığı ile Avusturya ile Belgrad barışı yapıldı (1739). Rusya ile savaş devam ediyordu. Ruslara karşı galebe edilemeyince onlarla savaşta barış yapıldı.

193- 1774 Rus Harbi Çeşme Deniz Savaşı ve Küçük Kaynarca Barışı.

Rus çariçesi İkinci Katerinanın  Polonya işlerine karışmasından dolayı Üçüncü Sultan Mustafa zamanında Rusya ile savaş başladı. Savaşın ikinci yılında İsmail kalesi civarında Kartal sahrasında Osmanlı ordusu 50 bin kişi kaybederek hezimete uğradı.

Cebelitarık’tan geçen Rus donanması da Çeşme limanında yatan Osmanlı donanmasını ansızın bastırdı ve mahvetti.

Bu mağlubiyetlerden müteessiren Üçüncü Mustafa vefat etti. Yerine Yirmi yedinci padişah Birinci Abdülhamit padişah oldu. Ruslar, Şumnu’yu da aldılar, daha ziyade ilerlediler. Artık Ruslara karşı durmak kabil değildi. Sulh görüşmelerine başlandı ve Kaynarca antlaşması imzalandı (1774). Karlofça’dan sonra Türkiye için en zararlı antlaşma budur. Kırım Hanlığı idaremizden çıktı. Azak kalesiyle Gürcistan Rusya’ya bırakıldı. Eflak ve Buğdan beylerine imtiyaz verildi. Daha sonra Aynalıkavak antlaşmasıyla Rusya Kırım’dan askerini çekti (1779).

194-1791. Beş yıldır Avusturya ve Rusya ve süren savaşı kaybettik. Fakat imzalanan ziştavi barışı ile yer kaybına uğramadık.

Kırım’ın Ruslar tarafından işgal edilerek Kırım Hanlığına son verilmesi ve oradaki Türk halkına zulüm yapılması Osmanlıların haysiyetine dokundu ve Ruslarla savaş başladı. Avusturyalılar da Ruslarla birlik olarak savaşa karıştılar. Ordu devamlı yeniliyordu. Özü kalesinin düştüğünü haber alan padişah Abdülhamit kederinden vefat etti. Yerine geçen Üçüncü Selim zamanında Fransa ihtilali dolayısıyla Avusturyalılarla Ziştovi antlaşması (1791) Ruslarla da Yaş antlaşması (1792) imzalandı. Kırım bütünüyle Rusya’ya bırakıldı.

195- 1801 Napolyon’un Mısır Seferi ve Akkâ Müdafaası

Fransa’da büyük bir mevki kazanan General Napolyon, Hint yolu üzerinde bulunan ve o zaman Osmanlı idaresindeki Mısır’a saldırdı. (1798) Mısır’ın Fransızlar eline geçmesi, İngilizler ‘in menfaatine dokunuyordu. Bu sebeple bize yardım ettiler. İngiliz amirali Nelson Fransız donanmasını Abukir’de yaktı. Napolyon, Mısır’da Ehramlar savaşını kazandı. Kahire’ye girdi ve Suriye’ye yürüdü. Kuvvetli bir ordu ile Akkâ’yı kuşattı. Kale kumandanı Cezar Ahmet Paşa kaleyi Arslanlar gibi savunarak Napolyon’u yendi. Burada yenilen Napolyon, Fransa’da işlerin sarpa sarması yüzünden acele Fransa’ya döndü.

196- 1812. Yedi yıldır süren savaşı Ruslar kazandı. Sırbistan’a imtiyaz verildi. Bükreş barışı imzalandı.

Eflak ve Buğdan işlerini bahane eden Ruslar savaş ilanına lüzum görmeksizin Hotin, Yaş ve Bender kalelerine saldırarak Tuna üzerine yürüdüler ve Bükreş’e girdiler. Alemdar Mustafa Paşa ve Yerköy civarındaki meydan savaşını kazandı. Bu sırada Üçüncü Selim tahttan indirilmiş, yerine Sultan Mustafa çıkarılmıştı. Alemdar Mustafa Paşa İstanbul’a koştu. Sultan Mustafa tahttan indirilerek İkinci Mahmut (Otuzuncu padişah) tahta çıkarıldı. Fakat bir isyanda Alemdar şehit oldu. Rusya ile savaş devam ediyordu. Ordumuz yenildi. 1812’de Bükreş’te barış yapılarak Prut suyu hudut kesildi ve Sırbistan’a imtiyaz verildi.

197- 1827 Navarin Faciası

Rumlar Rusların ve Avusturyalıların hatta diğer Avrupalıların teşvikiyle istiklâl için mütemadiyen hükümet aleyhine isyanlar çıkarıyorlardı. Son isyan Mısır Valisi Ali Paşa kuvvetleriyle bastırılınca Rusya, İngiltere ve Fransa işe karıştılar. Rumlara imtiyaz istediler. Sultan Mahmut bu teklifi kabul etmedi. Rusya, Fransa ve İngiltere donanması, hiç bir sebep yokken Navarin’de donanmamızı yaktılar. (1827).

198-1829 İki yıllık bir savaş sonunda Ruslara yenildik. Mora’da Yunanistan devleti kuruldu.

Osmanlı İmparatorluğu Vakayı Hayriye ile yeniçeri ocağını henüz kaldırmıştı. Kara kuvvetlerinden mahrumdu. Navarin baskını ile de deniz kuvvetleri mahvedilmişti. Buna rağmen Navarin haksızlığı karşısında Rusya’ya savaş açıldı. Daha henüz düzenlenmemiş olan Türk ordusu Ruslara iyi mukavemet ediyordu. Ruslar, bilhassa Silistre’de mağlup olarak kaçtılar? Fakat on beş bin kişilik bir Rus ordusu büyük bir cüretle Balkanları geçti. Edirne’yi aldı. Marmara kıyısına ve İstanbul önüne geldi. Anadolu’da da Rus orduları Erzurum’u zapt etmişlerdi. Otuzuncu padişah Sultan Mahmut bu bozgunluk üzerine Edirne’de bir barış imzalayarak Yunanistan’ın istiklalini tanıdı (1829).

199-1839 Mehmet Ali Paşa İsyanı ve Nizip Yenilgisi

Yunan ihtilalinin arkasından Mısır meselesi çıktı. Mısır valisi bulunan Mehmet Ali Paşa Mısır’ı ıslah ederek muntazam bir ordu ve donanma meydana getirmişti. Yunan ihtilalini bastırdığı için mükafat olarak Suriye valiliğini de istedi. Verilmeyince isyan etti. Mısır ordusu Kütahya’ya kadar geldi. Padişah Ruslar’ın kucağına atıldı. Ruslarla Beykoz civarında Hünkâr iskelesi antlaşma ile Türkiye Rusya korumasına giriyordu. Müttefiklerin aracılığı ile geri çektikten Mısır ordusu Nizip’de Türk ordusunu büyük bir bozgunluğa uğrattı. Bu felaketler arasında Mahmut vefat etti. Yerine oğlu Mecit padişah oldu. Sultan Mecit, Mısır valiliğini babadan evlada intikal etmek şartını kabul ederek Mehmet Ali Paşa’yı Mısır’a j tayin etti.

200-1853-1856 Kırım Savaşı-Silistre Müdafaası ve Paris Kongresi

Rusya, Kudüs’teki Hristiyanların menfaatini bahane ederek yine Osmanlı hükümetine savaş açtı. Sinop’ta Türk donanmasını yaktılar. O zaman sadrazam olan Büyük Reşit Paşa’nın gayretiyle Fransa, İngiltere ve Sardunya ile Rusya aleyhine ittifak edildi. Savaş önce Tuna boylarında başladı. Serdarı Ekrem Ömer Paşa parlak zaferler kazandı. Musa Paşa Silistre’de düşman ordusuna kahramanca karşı durdu. Şehit oluncaya kadar çarpıştı. Ruslar geri çekilmeye mecbur oldu.

Müttefik ordusu Kırım üzerine yürüdü. Sivastopol şanlı hücumlarla fethedildi. Ruslar savaşa devam edemeyeceklerini anladılar, barışa razı oldular. Paris Kongresi meseleyi halletti (1856).

201- 1876 Sırbistan ve Karadağ yenildi.

202- 1877-1878 Rus savaşı ve Plevne Müdafaası

Meşhur 93 Harbi, kazanmak şansları varken fena idare edilmesi yüzünden Rusya, Romanya, Sırbistan ve Karadağ’a karşı kaybedildi. Romanya ve Sırbistan müstakil oldu. Batum, Kars, Ardahan Ruslar’a geçti.

Otuz dördüncü padişah olarak Osmanlı tahtına geçmiş olan İkinci Abdülhamit hürriyeti ilan etmişti. Ruslar Türkiye’de hürriyetin ilerlemesini ve dolayısıyla hasta adam dedikleri Türkiye’nin dirilip kuvvetlenmesini istemiyorlardı. Sırpları ayaklandırıp arkasından da onları himaye bahanesiyle savaş ilan ettiler. Romanya, Sırbistan, Karadağ halkı da Ruslarla birlik olmuştu. Padişah da millet meclisini feshederek bütün idareyi eline almış ve Yıldız’dan savaşı idareye başlamıştı. Moskof ordusu Tuna’yı geçti. Az bir zamanda Plevne önlerine geldi. Anadolu tarafından da hududumuzu geçmişti. Doğuda Gazi Ahmet Muhtar Paşa Rus ordusuyla çarpışırken batıda Gazi Osman Paşa Plevne müdafaasıyla Rus ordusunu durdurttu. Osman Paşa ve emrindeki bir avuç kahraman her türlü yokluklara rağmen aylarca Rus ordusuna aman dedirttiler. Şehirde erzak ve zahire kalmayınca Osman Paşa düşman hattını yarıp çıkmaya karar verdi. Düşman üzerine atıldı. Yaralandı ve esir düştü.

Bunun üzerine Ruslar hızla ilerlediler. Balkanları aştılar. Edirne’yi aldılar. Ayastefanos’a (Yeşilköy), İstanbul kapılarına dayandılar.

Ruslarla Ayastefanos antlaşması imza edildi (1878). Sırbistan, Romanya istiklâl ilan etti. Bulgaristan üçe ayrıldı.

İngiltere, Avusturya ve Almanya buna razı olmadılar. Berlin Kongresi’ni toplayarak Makedonya’yı bize bıraktılar. İngilizler Kıbrıs’ı aldılar. Bulgaristan beylik oldu. Aynı zamanda Doğuda da Kars, Ardahan ve Batum vilayetlerimiz Ruslar”a terkedildi (1878).

203- 1897 Yunanistan yenildi

204- 1912 Trablus, Bingazi ve 12 adayı İtalyanlar a terk ettik.

Otuz beşinci padişah Mehmet Reşat zamanında daha meşrutiyetin ilk yıllarında parti kavgaları yüzünden istifadeye kalkışan İtalya ansızın Trablusgarp vilayetimize hücum etti (1911). Donanmamız zayıftı. Boğaz’dan çıkacak halde değildi. İtalyan donanması Çanakkale boğazım kapayınca Trablus’a asker gön-derilemedi. Askerlerimiz çöllerden geçerek Trablus’taki kardeşlerinin imdadına koştular. Fakat bundan da kesin bir sonuç doğmadı. Sayıca ve kuvvetçe üstün düşman ordularına kahramanca bir karşı koymadan sonra Trablus düşmana teslim edildi. Bu arada Balkan savaşı da patlayınca İtalyanlarla Uşi antlaşması yapılarak Trablus ve Bingazi İtalyanlara terkedildi (1912).

203-1913. Birleşik Sırp, Bulgar, Karadağ, Yunan ordularına karşı Balkan savaşını kaybettik. Rumeli elden gitti.

Trablusgarp felaketi bitmeden Balkan devletleri ayaklandılar. Aralarında ittifak edip hepsi birden üzerimize yürüdüler, önce Karadağ, sonra Yunanistan, Sırbistan ve Bulgaristan hücum ettiler. Ordu parti kavgaları ve idaresizlik yüzünden müthiş bir hezimete uğradı. Edime, İşkodra ve Yanya kalelerinin kahramanca müdafaasına rağmen yenilgi önlenemedi. Selanik tek kurşun atılmadan teslim oldu. Bulgar ordusu Çatalca’ya geldi.

Balkanlılar aldıkları yerleri paylaşamamak yüzünden birbirlerine girdiler. Biz de bu fırsattan istifade ile Edirne’yi geri aldık. Bulgaristan ve Sırbistan ile İstanbul’da 1913-1914, Yunanistan ile de Atina antlaşması (1913) imzalandı.

Bu antlaşmalara göre Rumeli daha sonra elimizden çıktı. Yalnız Edime bize kaldı. Anavatanın ayrılmaz birer parçası olan ve Türk vatanının müdafaası bakımından muhakkak surette lüzumlu addedilen Adalar Yunanlılara terkedildi.

206-1918 Birinci Büyük Harp ve Çanakkale Kahramanlıkları;

Çanakkale’de, Galiçya’da, Kutülamare’de Kafkasya’da galip geldiğimiz halde, mensup olduğumuz devletlerin yenilişi üzerine Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik çıktık.

Bu savaşın başlarında Avrupa devletleri iki taraf olmuşlardı.

Almanya-Avusturya-Macaristan ve İtalya İttifakı Müselles; Rusya, İngiltere, Fransa ise itilafı Müselles kurmuşlardı.

Avusturya veliahdının Saraybosna’da bir Sırplı tarafından öldürülmesi için kaynayan bu ateşi alevlendirdi. Avusturyalılar Sırplara savaş ilan ettiler. Rusya Sırpları tuttu. İki taraf da savaşa başladı. Avrupa kan ve ateş içinde kaldı. Almanlar Belçika’yı ortadan kaldırdılar ve Fransa’ya girdiler. İlk sıralarda Osmanlı Devleti tarafsızlığını ilan ettiyse de sonra o da savaşa karıştı, Almanya ve Avusturya ile birlik oldu. İtalya eski dostlarından ayrılarak İngilizlerle birlik oldu.

Türk orduları Galiçya, Çanakkale, Kafkas, İran, Irak, Mısır ve Hicaz cephelerinde her türlü mahrumiyete rağmen Arslanlar gibi dövüşüyordu. Fransızlar ve İngilizler Çanakkale’de Anbumu, Suvya ve Anafartalar’da dünyanın parmak ısıracağı yüksek şecaat destanları yarattık (1915) ve düşmanı Çanakkale’den püskürttük.

Öte taraftan Almanlar Polonya’yı aldılar, Balkanlarda Sırbistan ve Karadağ’ı çiğnediler. Bulgaristan bizim tarafa geçti. Amerika İngilizler tarafına geçti. Ve savaşın sonlarına doğru talih değişti. Müttefiklerimiz ve biz muhtelif cephelerde ağır bozgunlara uğradık. Padişah Beşinci Mehmet öldü, yerine Vahdettin geçti. Ordunun yenilgisi devam ediyordu. Düşmanla Mondros Mütarekesi yapıldı (30 Ekim 1918). İstanbul Müttefikler tarafından işgal edildi. Aziz vatanımız düşmanlar tarafından taksime uğradı. Sevr’de bir antlaşma yapıldı (10 Ağustos 1920). Bu gayet ağırdı. Asırlar boyunca egemen olan Türk milletinin hâkimiyetine son veriyordu.

207-1919-1922- Türk İstiklal Savaşı ve Başkumandanlık Meydan Savaşı:

Yurdun düşmanlar tarafından paylaşılması milleti ayaklandırdı. Büyük Atatürk Anadolu’ya koşarak (1919) Anadolu’da hiç yoktan ordular meydana getirdi. Bu arada Yunan ordusu Anadolu’yu istilâya başlamıştı. Silâhı, cephanesi olmayan Mehmetçik, göğsüyle saldırganları önledi. İnönü, Sakarya ve Dumlupınar’da hiçbir millete nasip olmayan kahramanca savaşlarla müteaddit defalar düşmanı bozarak denize döktü.

Bu zaferler üzerine Müttefiklerle Mudanya Mütarekesi imzalandı. Daha sonra Lozan barışı imzalandı. Mondros ve Sevr’de idam hükmü verilen Türk milleti Mudanya ve Lozan’da varlığını ve hakkını dünyaya tanıttı.

Böylece, Türkler, Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan beri 207 savaşın yalnız 26’sını kaybetmişler, 11 tanesinden kesin sonuç alınamamış ve 170’ini kazanmışlardır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu