GenelSosyal BilimlerTarih

Hititler Kimdir, Tarihi

Hititler ne zaman ve nerede yaşamıştır, Hititler kuruluşu ve yıkılışı hakkında bilgi.

M.Ö.1900-1200 yıllarında Anadolu ve Su­riye’de yaşamış bir kavimdir. Başkentleri Hattuşaş (bugünkü Boğazköy) idi. Yakın zamanlarda yapılan kazılarda birçok arke­olojik belgeler ele geçmiş, Hititler hakkın­da bilgi edinilmiştir.

Hititler’in Anadolu’ya doğudan geldik­leri sanılıyor. Mısırlılar’ın, Asurlular’ın ra­kipleri olan Hititler bu devirde Anadolu1 da bir devlet kurmak için çalışmalara gi­riştiler. Labarnaş Hitit birliğini sağlayarak devleti kurmayı başardı.

MÖ. 1810 yılında Kral 1. Mürşil zama­nında bütün Anadolu Hitit Devleti’nin sı­nırları içine alındı. Mürşil Mezopotamyaya yürüyerek 1. Babil Devleti’ne son ver­di. Bu hükümdarın ölümünden sonra ül­kede karışıklıklar çıktı. Yüzyıl kadar süren karışıklıkları, Kral Telepinuş ortadan kaldırararak, ülkeyi yeniden düzene soktu.

Telepinus’un ölümünden sonra MÖ. 1650 yılında başlayan iki yüzyıl süren dev­re karanlık devir denir. Hititler’in bu dö­nemi hakkında belge ele geçmemiştir.

MÖ. 1450 yıllarında Hititler yeniden kendilerini toplamışlardır. Hattuşaş’ta bir birlik kurmuşlardır. Hititler’in en parlak devri olan MÖ. 1200 yılına kadar süren bu dev­reye “Yeni Krallık Devri” denir.

Hititler’in en ünlü hükümdarı olan Şup-piluliyuma bu devrede yaşamıştır. Bu hü­kümdar komşusu Mitanni devletinin sınır­larını küçülttüyse de, Asurlular’la sınır ol­mak istemediğinden, bu devletin tamamını ülkesine katmıştır. Suriye’ye doğru devle­tin sınırlarını genişletmiştir. Şuppiluliyuma’nın ölümünden sonra yerine 2. Mürşil geçti, bazı istila hareketlerinde bulundu. Daha sonra başa Muvatalliş geçti.

Muvatalliş zamanında M.0.1295’te Mı­sırlılarda Suriye toprakları yüzünden Kadeş Savaşı yapıldı. Savaşın iyi bir asker ol­duğu bilinen 2. Ramses kuvvetleri lehine sonuçlandığı Mısır kaynaklarından anlaşıl­maktadır. Ancak, daha sonra Mısırlılar da Kuzey Suriye’den çekilmişlerdir. Araların­da Kadeş Antlaşması yapılmıştır. Bundan sonra Hitit ülkesinde çeşitli isyanlar çıktı, Mısırlılarda süregelen savaşlar Hititler’i za­yıf düşürmüştü. En sonunda MÖ. 1200 yı­lında Balkanlar’daki Dorlar’ın baskısından kaçan Frikler, Hattuşaş da dahil olmak üzere tüm Anadolu’yu işgal ederek, Hitit Devleti’ne son verdiler.

Hitit Uygarlığı

Hitit Devleti ilk kurulduğu devirde, bir ­çok beyliklerden meydana gelen feodal bir devletti. Baştaki kral, büyük kral unvanını alırdı. Beyliklerin başında bulunanlara ise, küçük kral denirdi.

Sonraları imparatorluk kuvvetlerince kü­çük krallar ortadan kalkmış, yerlerine va­liler gönderilmeye başlanmıştı. Böylece güçlü bir merkezi krallık kurulmuş oldu. Önceleri kral asilzadeler ve ileri gelenler tarafından hanedan prensleri arasından seçilmekteydi. Telepinuş’un fermanı ile ba­şa geçme bir düzene sokuldu. Kral, daha sağlığında veliaht seçebiliyordu. Bu veli­aht Pankuş meclisince de onaylanıyordu.

Kralın yetkileri sınırsız değildi. Pankuş tarafından denetleniyordu. Hititler çivi ve hiyeroglif yazı kullanmışlardır. Hiyeroglif yazıları okunamamıştır. Hititler askerliğe önem verir, ordularını daima savaşa ha­zır durumda bulundururlardı. Ordu arabalı ve yayalar olmak üzere iki sınıf askerden meydana gelirdi.

Hititliler’in dinleri çok tanrılıydı. Tapınır­ken çok temiz olmaları gerekirdi.

Güneş tanrıçası Arinna, bütün tanrıla­rın başıydı. Kral Arinna’nın baş rahibi idi. Gökteki bütün tanrılar iyi, yeraltı tanrıları ise kötü tanrılardı.

Hitit inancına göre, tanrılar insanlar gi­bi yerler, içerler, bazan da aç kalırlardı. At­ları arabaları vardı. Aile hayatı kurarlardı. İnsanlardan farkları ölümsüz olmalarıydı.

Çoğu çivi yazılı tabletlerde Hitit kanun­larına ait paragraflar ele geçmiştir. Bu bel­gelere bakarak, Hitit kanunlarının Hammurabi ve Asur kanunlarına göre çok adil ve ılımlı olduğu görülmektedir.

Hititliler’de ekonomik hayatın temelini ta­rım ve hayvancılık oluştururdu. At kıymetli bir hayvandı. Hatti kanunlarında evcil hay­vanlardan bir kısmı için hükümler vardır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu