Türkiye’de Krom Üretimi ve İhracatı

Türkiye’de krom nerelerde çıkartılır, Ülkemizde krom yataklarının bulunduğu yerler, Türkiye krom üretimi hakkında bilgi.

Türkiye’de krom 1848 tarihinde Profesör (Lavrence Smith) tarafından Bursa şehrinin takriben 15 mil şimalinde Harmancık mevkiinde keşfedilmiş ve bu tarihten takriben on iki sene sonra dünya piyasasında kendini tanıttırmış, geçen asrın bidayetine kadar da hakim vaziyette kalmıştır.

Osmanlı Saltanatı zamanı eda Türkiye krom istihsali 1901 senesinde (40.972) tonken 1908 de (11.547) tona kadar düşmüştür. Halbuki bu müddet zarfında kromun dünya istihlak sahası muntazaman genişlemiş ve çoğalmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti memleketi devraldığı zaman 1923’te krom istihsali sıfırdı. 1924 senesinde ise Türkiye krom istihsalinin dünyadaki mfevkii (% 1,5) du. 1932 senesinde ise dünya krom istihsalindeki mevkiimiz (% 18,5) oldu. Halen bu nispeti takriben muhafaza etmekteyiz. Şu noktayı da belirtelim ki, 1932 de dünya krom istihsal ve istihlaki (300.000) tondu. Son senelerde (bir milyon tonu) geçmiştir.

Türkiye’de mevcut krom madenlerini 8 mıntakaya ayırabiliriz : 1 — Kütahya ve Bursa havalisi, 2 — Eskişehir civarı, 3 — Denizli ve Tefenni mıntıkası, 4 — Marmaris havalisi, 5 — Fethiye ve Köyceğiz mıntıkası, 6 — Antalya civarı, 7 — Mersin havalisi, 8 — Şark krom yatakları. Bunların en mühimi Şark Krom Yataklarıdır. Bunların başında da 1936 senesinden beri Eti Bank tarafından işletilen Guleman Madeni gelmektedir.

1940 senesinde ise ihracatımız (182.327), 1941 de (150.129) ve 1942 de ise (144.704) ton olmuştur. 1942 senesinde ise işleyen krom madenleri satış ve stok durumlarını aşağıya yazıyoruz.

Elazığ’da Şark Kromları İşletmesi (Guleman) ın satışı 58.666 ve sene sonu Tuv. stoku 153.564, Muğla’da Fethiye Şirketi Madeniyesi satışı 28.760 ve stoku 44.764, Antalya’da Tekirova krom madeni satışı 3 451 ve stoku 11.250, Kütahya’da Dümrük T. M. Ş. madeni satışı 5.000 ve stoku 4.571, Kütahya’da Eti Bank Dağardı krom madeni satışı 3.172 ve stoku 4.291, Balıkesir’de Akçaalanı – Dursunbey satışı 1.400 ve stotju 3.383, Muğla’da Cemal Hunal ve Ş. Beşkese satışı 2.100 ve stoku 10.620, Eskişehirde T. M. Şirketi Kavak krom madeni satışı 1.198 ve stoku 35.538, Eskişehirde Gen Sal. Adil, Başören satışı 1.707 ve stoku 1.925, Muğlada St. Petersön Göçük krom madeni satışı 1.044 ve stoku 4.174, Muğlada St. Peterson Köyceğiz krom madeni sav tışı 3.371 ve stoku 4.052, muhtelif vilayetlerde diğerlerinin satışı 34.855 ve stoku 47.565 ki satış yekunları 144.704 ve sene sonundaki Tüy stokları yekunu 325.697 dir.

Cihan harbi krom müşterileri arasında değişiklik yaratmıştır. 1938 senesinde Almanya (70.000) ton Türkiyeden krom alarak birinci, İsveç (50.480) tonla ikinci ve İtalya 32.470, tonla üçüncü alıcımızken 1940 senesinde ihra-cettiğimiz kromların müşteri cetvelimiz şöyleydi.

Eti Bank Birleşik Amerika’ya 58.098, Fransaya 17.716, İngiltere’ye 13.208, Norveçe 2.642, yekûnu 91.661. Fethiye Şirketi Fransaya 9.352, İngiltereye 26.381, Norveçe 3.861, yekunu 39.594. Türk Maden Birleşik Amerikaya 8.026, İngiltereye 19.888, İsveçe 2 440, yekûnu 30.354. Diğerleri Fransaya 1.100, İngiltereye 14.127, yekûn 15 227 ki bütün bunların da yekunları Birleşik Amerikaya 66.121, Fransaya 28.168, ingiltereye 73.604, İsveçe 2.440, Norveçe 6.503 ve umumi yekun 176.836 dır.

Türkiye’de Cumhuriyet ilanından sonra krom ihracatı artmıştır. Son senelere kadar cihan piyasalarına hakim olan İngiliz türöstüne (dünya istihsalinin % 70 ini kontrol etmekteydi) ciddi rakip olmuş, istihsal bakımından bazı seneler Rodezyayı geçmiş bulunmaktadır.

Türkiye kromculuğunun dünya piyasalarındaki üstünlüğünü sağlayan hususiyet Avrupa ve dünya sanayiine olan coğrafi durumu ve cinsinin de çok müsait olmasıdır Bundan ötürü Türkiye kromculuğunun istikbaline ümitler bağlayabiliriz.

Krom Nerelerde Kullanılır ve Nerede Çıkarılır