Osmanlıda Musuki

Osmanlı Devletinde müzik, Osmanlıda müzik anlayışı, Osmanlıda musiki ve bestekarlar hakkında bilgi.

Osmanlı musikisi, Doğu musikisi içerisinde bir ekoldür. Osmanlılar bu alanda değerli ürünler vermişlerdir. Ancak musiki ilminin, ustadan çırağa geçen öğrenim zinciri geleneği, bu konuda ayrıntılı eserlerin günümüze kadar gelmesini engellemiştir.

Bugün elde bulunan en eski eserler: Safiyüddin Abdülmümin Urmevi’nin (1297-1294) remel usulündeki Nevruz bestesi, Mevlana’nın oğlu Sultan Veledin (1226-1312) Devr-i Kebir Acem Peşrevi ile zengin semaj, usulünde üç hanelik Irak Saz Semaisi’dir.

Elimizde XIV. yüzyıldan kalma hiçbir şey yoktur. XV. yüzyılın başlıca bestekârları ise Emir Ali Şir Nevai, Aydınlı Halveti şeyhi Ömer, Ruşeni Ebulgazi, Sultan Hüseyin Baykara Mirza, Sultan II. Bayezid, Gulam Şadi ve Abdülkadir Me-ragi Ibnü’l-Gayb’dır. İstanbul’un alınmasından sonra Topkapı Sarayı’na taşınan Enderun’da musiki bir tür okullaşma imkanı bulmuştur.

osmanlida_musikiAyrıca halkın bütün güzellikleri orada bulduğu tekkeler ve seçkinlerin kimi konaklarda yaptıkları toplantılar, Osmanlı musikisi için hayat kaynakları olmuştur. XVI. yüzyılın başlıca bestekarları: Şehzade Sultan Ebulhayr Mehmed Korkud, Neferi Behram Ağa, Hasan Can Çelebi, Şeyh Abdül Efendi, Kemençeci Şah Kulu, Tamburi Hacı Kasım, Gazi II. Giray’dır. XVII. yüzyıl Osmanlı musikisi için verimli bir dönemdir. Bu dönemden günümüze binin üzerinde eser kalmıştır.

Bu dönemin en önemli bestekârları: Itrî, Sultan IV. Murat, Benli Hasan Ağa, Şeyh Köçek Mustafa Dede, Selim Giray ve Çoban Giray’dır. XVIII. yüzyılın başlıca bestekârları olarak Şakir Ağa, Sadullah Ağa, III Selim ve Hamamizade İsmail Dede Efendi sayılabilir. XIX. yüzyılın ünlü bestekârla-rıyla Zekai Dede Efendi, İsmail Efendi, Mustafa İzzet Efendi, Tamburî Ali Efendi, Zeki Mehmed Ağa’dan başka Şevki Bey, Hacı Arif Bey, Rahmi Bey, Tamburi Cemil Bey, Mahmud Celaleddin Paşa sayılır.