Müdafaa-i Hukuk Grubu Neden Kuruldu Kısa Bilgi

Müdafaa-i Hukuk Grubunun kuruluşu ve bunun halk fırkasına dönüşmesi, Müdafaa-i Hukuk Grubu Neden Kuruldu Kısa Bilgi

7 Eylül 1919 tarihinde Sivas’ta kurulan Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti, nasıl Cumhuriyet Halk Partisinin ilk temeliyse, 10 Mayıs 1921 de Birinci Büyük Millet Meclisinde kurulan Müdafaai Hukuk Grubu da Cumhuriyet Halk Partisi Meclis Grubunun çekirdeğidir.

Son mebusan meclisinin yabancı tecavüzüne uğraması ve İstanbul’un 16 Mart 1920 de işgali üzerine, Mustafa Kemal’in Ankara’da toplanmaya davet ettiği Türkiye Büyük Millet Meclisinin azalarını, Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti namzetlerinden seçilen yeni millet vekilleriyle İstanbul’da kapanan meclisten Anadolu’ya, Mustafa Kemal’le beraber çalışmaya gelenler teşkil etmişti. Her iki kısım mebuslar da aynı milli ve siyasi teşekkülün namzetleri olarak milletçe seçilmiş kimselerdi. Erzurum ve Sivas kongrelerinde tespit edilen ve son istanbul meclisi mebusanında kabul ve teyit olunan Misak-ı Milliye sadık kalacaklarına da, 18 Temmuz 1920 tarihinde, Büyük Millet Meclisinde and içmişlerdi.

Birinci Büyük Millet Meclisi, memleketin tamamını ve milletin istiklalini temin etmek ve Türk vatanının muhtaç olduğu sulhu elde etmek için Mustafa Kemal’in çevresinde bir tek kalp ve irade gibi çalışıyordu. Fakat zaman geçtikçe, mecliste müşterek mesainin temin ve tanziminde müşkilat zuhur etmeye başladı. En basit meselelerde reyler dağılıyor, meclisten iş çıkamıyordu Bazı kimseler buna çare olmak üzere 1920 ortalarında bir takım teşekküller vücuda getirmek teşebbüsüne başladılar.

Meclis müzakerelerinin intizamını sağlamak ve reyleri dağılmaktan koruyarak müspet iş çıkarmak gayesiyle kurulan bu teşekküller, umumiyetle Mustafa Kemal’in ilk teşkilat-ı esasiye kanununun meclise teklifi sırasında, 13 Eylül 1920 tarihinde neşrettiği Halkçılık programı» ile Meclisin açıldığı sırada Büyük Millet Meclisinin mahiyet-i esasiyesi ve idare usulü hakkındaki nazarları tespit etmek üzere gene Mustafa Kemal tarafından verilen ve Meclisçe kabul olunan takrirden mülhem olarak bir takım unvanlar almaya ve programlar tespit etmeye başlamışlardı. Fakat bu hiziplerin müspet bir netice vermediklerini, bilakis 20 Son kanun 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanununun kabulünden sonra fikirlerin daha çok dağılmaya müsait bir hale gitmekte olduğunu gören Mustafa Kemal, önceleri mevcut hizipleri birleştirmek ve yahut mevcut hiziplerden birini takviye ederek yaptı.

Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Gurubu ünvanıyla bir gurup teşkiline karar verdim. Bu gurup için yaptığım programın başına bir madde-i esasiye koydum. Bu maddenin ruhu, iki noktadan ibaretti: birinci nokta; gurubu misak-ı milli esasatı dairesinde memleketin tamamiyetini ve milletin istiklalini temin edecek sulh ve müsalemeti istihsal için, milletin bilumum kuvayi maddiye ve maneviyesini icabeden hedeflere tevcih ve istimal edecek ve memleketin resmi ve hususi bilumum teşkilat ve tesisatını bu maksad-ı esasiye hadim kılmaya çalışacaktır.

İkinci nokta; grup, devlet ve milletin teşkilatını, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu dairesinde şimdiden peyderpey tespit ve ihzara sayedecektir.
Bütün hizipleri ve meclisin ekser azasını davet ederek bu iki esas üzerinde birleşmelerini temin ettim. Bu işaret ettiğim madde-i esasiyeye ve bundan sonra gurubun nizamname-i dahilisine ait olan maddeler 10 Mayıs 1921 günü vuku bulan içtimada kabul olundu. Gurup heyet-i umumiyesinin intihabiyle, gurubun bizzat riyasetini de deruhte etmiştim.
Bu grup, Birinci Büyük Millet Meclisinin bütün müddet-i devamınca, hükumetin ifay-i vazife etmesine hadim olabilmiştir.

Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Grubu, ilk resmi toplantısını 10 Mayıs 1921 günü, şimdi Maarif Vekilliği binası olan o zamanki Erkek Öğretmen Okulu konferans salonunda yüz otuz üç mebusun iştirakiyle Mustafa Kemal’in başkanlığında yapmış ve bir hayli süren müzakere ve münakaşalardan sonra aşağıya aynen naklolunan madde-i esasiyeyi ve gurubun teşkilat ve çalışma esaslarını tespit eden dahili nizamnameyi kabul ederek işe başlamıştır.

İzmir Müdafaa-i Hukuku Osmaniye Cemiyeti

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir