Memlükler Devleti Tarihi Hakkında Bilgi

Memlükler nerede kurulmuştur, Memlükler hükümdarı kimdir, Memlükler hakkında bilgi.

Hindistan ve Mısır-Suriye topraklarında hüküm sürmüş iki ayrı Türk hanedanı. İki hanedan köle asıllı kimseler tarafından kurulduğu için, Arapça’da köle anlamına gelen “Memlük” adıyla anılmışlardır.

Kölemenler diye de bilinirler. Hindistan Memlükleri: Hindistan’da 84 yıl (1206-1290) hüküm süren bu Türk hanedanı, birbirine akraba olan ve peş peşe hüküm süren üç hanedandan meydana gelmiştir: Muizzi (Kutbiye) hanedanı (1206-1210), Şemsiye hanedanı (1206-1266), Balaban hanedanı (1266-1290). Memlük Devletinin kurucusu memluklerAybeküt-Türki’dir.

Bu devletin en tanınmış hükümdarı, devleti güçlendirmiş olan tutmuş ve Balaban’dır. Hanedanın beşinçi hükümdarı Raziye Hatun Türk tarihinde saltanat sürmüş olan tek kadındır. Devletin başındaki hükümdarlar “şah” ve “sultan” unvanlarını taşımışlardır. Hindistan Memlük Devletinin resmi dili konuşmada Türkçe, yazışmada Farsça’ydı.

Mısır Memlükler: 267 yıl (1250-1517) hüküm süren by hanedanın kurduğu devlet en önemli Türk ve İslam devletleri arasında yer alır. Devletin resmi adı “el-Devlet El-Türkiyye” (Türk Devleti) idi; resmi dili ise konuşmada Türkçe, yazışmada Arapça’ydı.
Memlûk henadanını kuranlar Eyyubiler zamanında Karadeniz’in kuzeyinden köle olaraJ< Mısır’a getirilip hükümdarların, emir (prens) lerin muhafızlığını yapmakla görevlendirilen Kıpçak Türkleri’ydi. Bunlar Nil nehri üzerindeki “Ravza” adasında bir kışlada bulunan “Bahri Memlûklar” ve Kahire Kalesi’nde bulunan Burci Memlûkler” olmak üzere iki kısma ayrılmıştı.

Türk olan Bahri Memlûklerden 24, dil bakımından Türkleşmiş olup Çerkeş aslından gelen Burci Memlûkler-den ise 23 hükümdar tahta çıkmıştır. Devletin kurucusu Izzüddin Ayberk’tir. Ay-bek’ten sonra tahta çıkan Kutuz, Suriye1 de Ayn Calut’ta 1260 yılında Moğol ordusunu bozguna uğratmış; ondan sonra hükümdar olan Sultan Baybars ise Haçlıları imha etmiş; ayrıca Ismailiye mezhebi mensuplarını da zararsız hale getirmiş ve böylece devletin dış güvenliğini ve iç istikrarını sağlamıştır.

Mısır’da kurulan ve Kahire’yi başşehir yapan Memlûk Devleti giderek sınırların genişletmiş; Toros dağlarına, Fırat nehrine, Libya çölüne kadar uzanan bütün bölgeleri, ayrıca Sudan’ı, Hicaz’ı, Yemen ve Hadramut’u topraklarına katarak büyük ve güçlü bir imparatorluk haline gelmiştir. Moğollar tarafından Abbasi hilâfetine son verilmesi üzerine Bağdat’tan kaçıp Mısır’a giden Abbasi hanedanından Ahmet’in, Baybars tarafından 1261 yılında “el-Mustansır Billâh” unvanıyla halife ilan edilmesi ve ondan sonraki Mısır Abbasi halifelerinin Memlûklerin himayesinde bulunmaları, bu devletin itibarını artırmıştır.

Fatih Sultan Mehmed zamanından beri Osmanlı hükümdarlarıyla Memlûkler çekişme halindediler. Yavuz Sultan Selim zamanında iki devlet arasında kesin hesaplaşma başladı ve 1516 yılında Halep yakınlarındaki Mercidabık Meydan Sava-şı’nda Memlûk ordusu bozguna uğradı. Memlûk hükümdarı Sultan Kansu da öldürüldü. Bunun üzerine Suriye, Lübnan ve Filistin’i peşpeşe kaybeden Memlûkler. 1517 yılında Mısır üzerine yürüyen Yavuz Sultan Selim’le ikinci defa Ridaniye’de çarpıştılar; fakat bu savaşı da ağır bir mağlubiyete uğrayarak kaybettiler; son Memlûk hükümdarı Tumanbay, Yavuz tarafından Kahire’de idam edildi. Böylece Memlük Devleti tarihten silindi ve Memlûk toprakları da Osmanlı imparatorluğuna katıldı.