Kronolojik Sırasıyla Amerika Birleşik Devletleri Başkanları

Sırasıyla Amerika Birleşik Devletleri Başkanları, Amerika Birleşik Devletleri başkanları listesi hakkında kısaca bilgi.

1 – WASHİNGTON, GEORGE (1732 -1799. Virginia,F.): Teşkilatı Esasiye Kanununun kabulünden sonra ilk Cumhur Reisi olarak seçilen Washington, haklı bir şekilde milletin babası olarak da kabul edilmektedir. Birdenbire patlak veren bir ihtilalden ziyade, uzun zamandır düşünülen, tasarlanan bir hareket olan Amerikan ihtilalinde 1775 temmuzundan itibaren Amerikan ordularının Baş kumandanlığına seçilmiş, mağlubiyetler, güçlükler karşısında yılmadan ordusunu nihai zafere ulaştırmıştır. Amerikan ordusu 1776 da Amerikan bayrağını açmış ve ayni senenin 4 temmuzunda istiklal ilan etmiştir.

Memleketin en zengin adamlarından birisi olan Washington kumandanlığa seçildiği tarihten, sulhun imzalandığı (1783) zamana kadar masrafından gayri hiç bir maaş kabul etmemiş, bir ara kendisini kral ilan etmek isteyenlerin tekliflerini de kat’iyetle reddetmiştir.
İngiltereye karşı muharebe kazanıldıktan sonra geçen devrede bir birlik kurulmak için çalışılmış ve nihayet 4 mart 1789 da mevcut 13 cumhuriyet, Teşkilatı Esasiyeyi kabul ederek Birleşik Amerika Cumhuriyetlerini kurmuşlar ve onu Cumhur Reisliğine getirmişlerdir.
İyi bir kumandan olan Washington siyasi sahada fazla bir ileri görüşe ve parlak fikirlere sahip değildi. Kalemi zayıf, nutku tutuktu. Bununla beraber etrafındakileri kendisine hayran bırakan şahsiyeti, adaleti Amerikan birliğinin kurulmasının en büyük amillerinden birisi olmuştur. Washington’un ilk Cumhur Reisliği New York’ta, ikincisi de Philadel-phia’da geçmiş, bu arada Washington şehrinin temelleri atılmıştır.

2 — ADAMS, JOHN (1735 – 1826. Massachussetts, F.): Washington’la birlikte iki defa Cumhur Reis muavinliği yapmış olan Adams Beyazcvde yaşayan ilk Cumhur Reisidir. Seçimi 1796.
3 — JEFFERSON, THOMAS (1743 -1826. Virginia, R. ): Fert hürriyet ve haklarının inançlı bir müdafii olan Jefferson, 1800 de Cumhur Reisi seçildiği zaman o vakitki Teşkilatı Esasiye icabı amansız ve renksiz rakibi de yanında muavin seçilmişti. Washing-ton’da yemin eden ilk Cumhur Reisi Jefferson alfa dil konuşur, bilgisi geniş bir sahaya yayılmış bir fikir adamıydı. Louisiana’yı Fransızlardan satın almak suretiyle ileri görüşlülük gösteren Jefferson Birleşik Amerika Cumhuriyetlerinin bir halk demokrasisi olarak gelişmesinde büyük bir amil olmuştur. Bütçe ilk defa olarak zamanında muvazenelendirilmiştir. Mezar taşı için bizzat hazırladığı kitabe, üçüncü Amerikan Cumhur Reisinin şahsiyetini tam manasiyle belirtmektedir : Burada Amerikan istiklal beyannamesini, Virginia cumhuriyeti din hürriyeti kanununu yazan ve Virginia üniversitesini kuran Thomas Jefferson yatmaktadır.
4 — MADİSON, JAMES (1751-1836, Virginia, R.) : Jefferson zamanında Hariciye Nazırı olan Madison, Jefferson’un ikinci devresi sonunda, 1808 de Cumhur Reisliğine seçilmiştir. Jefferson’un büyük gayreti Amerikayı Napoleon devrinin Fransız – İngiliz harpleri dışında bırakmıştı; fakat dış ticarete konulan ambargo İngiliz – Amerikan husumetine yol açmış ve 1812 İngiliz-Amerikan harbi patlamıştır. Madison’un ikinci Cumhur Reisliği devresinde gelişen bu harp Amerika’ya çok pahalıya malolmuştur.
5 — MONROE, JAMES (1758-1831. Virginia, R.): Gerek hukuk tahsili esnasında, gerekse siyaset sahasında Jefferson’un irşadatiyle yükselen Monroe, Hariciye ve Milli Müdafaa Nezaretlerinden sonra 1816 da Cumhur Reisliğine seçilmiştir. İsmiyle anılan Monroe beyannamesi, 1823 te Meclise gönderdiği mesajdan alınmıştır. Amerikayı Amerikalılara maleden ve Amerikalıları, kıt’a dışındaki meselelere karışmaktan meneden bu beyanname bundan sonra Amerikanın dış siyasetinde büyük bir rol oynamış, zaman zaman aşırı infiratçılığa yol açmıştır.

6 — ADAMS, JOHN OUİNCY (1767-1848. Massachussetts, R.): İkinci Cumhur Reisinin oğlu olan Adams, Monroe zamanında Hariciye Nazırlığında bulunarak Florida’nın Ispanyollardan satın alınmasında, Monroe beyannamesinin kaleme alınmasında müessir olmuştur. 1824 te, halk reyinin dağılması yü-.. zünden Meclis tarafından kendisinden daha çok rey almış olan Jaekson’a terciban Cumhurreisliğine seçilmiştir.
7 – JACKSON, ANDREW (1767-1845. South Carolina, D.) : 1812 İngiliz – Amerikan muharebesinde büyük muvaffakiyetler kazanan Jackson generalliğe kadar yükselmiş tam manasıyla bir halk adamıydı. 1824 teki mağlubiyetine karşılık, aradaki zaman esnasında Demokrat partisine bugünkü renk ve veçhesini vererek yeni bir varlık haline getirmeye muvaffak olan Jackson, 1828 de Adams ve taraftarlarını görülmemiş bir hezimete uğratarak seçimi kazanmıştır. Siyasi görüşünü Vasat adam ve müsavata tam bir inanç, iktisadiyatta müsavi şartlara, inhisar aleyhtarlığı, hususî imtiyazlara düşmanlık, her işde dürüstlük» şeklinde izah edebileceğimiz Jackson, işbaşına geçtikten sonra fikirlerini tatbik hususunda hiçbir mücadeleden kaçınmamıştır. Amerikan demokrasisine istikamet vermek bakımından Jackson’un tesiri hemen Jefferson’unkiyle müsavidir.

8 – VAN BUREN, MARTİN
New-York, D.): Jackson’un 1836 da Cu.-r.h Reisliğine seçilen bu eski muavini, AtMfffal istiklâlini ilandan sonra Amerikan başkanı olarak doğan ilk Cumhur Reisidir.
9 – HARRİSON, WİLLİAM HENR (1773- 1841. Virginia, W.): 1812 harbin-şimali garbideki Amerikan kuvvetlerine k manda etmiş olan General Harrison, 1840 Cumhur Reisi seçilmiş, fakat ancak bir ay vazife gördükten sonra ölmüştür.
10 – TYLER, JOHN G 790-1862. Virginİ R.) : Harrison’un ölümüyle Cumhur Reisi vekilliğinden Cumhur Reisliğine geçmiştir.
11 – POLK, JAMES K. G795 – 184 North Carolina, D.): Meclis Reisliğinde sonra 1844’te Cumhur Reisliğine seçilen Pul zamanında zenci esareti meselesi yavaş yavaş baş göstermeye başlamıştı.
12-TAYLOR, ZACHARY (1784-189 Virginia, W.): Yirmi üç yaşından beri cephelerde savaşan Taylor, Meksika barfı erinde milli bir kahraman olmuştu. Bu dahil anlaşmazlık devresinde Cumhur Reisliğine seçilmiştir.
13 — FİLLMORE, MİLLARD (1800-1874 New-York, W.): 1850 de Taylor’un ölümü üzerine Cumhur Reisliğine geçmiştir. Taylor’uı reddetmesi muhtemel şimal-cenub aniaşmasın imzalamak suretiyle, dahilî harbi bir madde önlemeğe muvaffak olmuştur.
14 – PİERCE, FRANKLİN (1804 – 1869 Nevv-Haven, D.): Meksika harpleri kahramanlarından General Pierce 1852 d s Cumhur Reisi seçildiği zamanTom Amcanın kulübesi kitabı neşredilmiş, memleketi ikiye ayıran zenci esareti münakaşası gittikçe kızışmaya başlamıştı. Yeni Cumhur Reisi ufuklarda beliren fırtınadan kurtuluş yolunu bulamadı.
15 — BUCHANAN, JAMES (1791-1868. Pennsylvania, D.): Polk’un Eski Hariciye Nazırı Buchanan 1856 da Cumhur Reisi seçildiği zaman memleketteki ikilik bir iç harbi getirecek derecede büyümüş ve yayılmıştı. Cumhur Reisi millete istikamet vermekten aciz bir durumda iken, iki siyaset adamı Lincoln ve Dougıas ayrılığın sebeplerini deşeliyorlar, kan dökülmesini önlemeye çalışıyorlardı.
16 — LINCOLN, ABRAHAM (1791-1865. Kentucky, R.) : Bir taraftan memleket zenci esareti bahsinde ikiye ayrılmış iken, diğer yanda da Demokrat Partisi kabul olunacak noktai nazar üzerinde uzlaşamıyordu. Bu yüzden parti de parçalanmış, buna karşılık, kendi kendine yetişen Lincoln isimli bir haik adamının önderliği etrafında toplanan Cumhuriyetçiler, partilerinin sağlam birliğini bütün memlekete teşmil için uğraşıyorlardı. Müfrit cenubluların memleketin taksimini istemelerine karşılık Lincoln’u intihap suretiyle birliğe bağlılığını göstermiş olan ekseriyet bir iç harbden kaçınmak için çırpınıyordu. Buna rağmen cenub ifratta İsrar etti, teker teker cenub Cumhuriyetleri Birleşik Cumhuriyetlerden ayrılmak meylini gösterdiler. Böylelikle başlayan iç harpde kardeş kardeşe, arkadaş arkadaşa karşı savaştı.
Bu karanlık devrede memleketin idaresini büyük bir dirayetle başaran bu halk adamı, iç harbin sonunda Gettysburg’da söylediği ve İngilizce edebiyatın şaheserlerinden birisi olarak sayılan nutkuyla milleti yeniden birliğe davet etmiş, dökülen kardeş kanarmın boşuna akıtılmamış olmasını, bu badireden sonra daha sağlam ve daha bağlı bir birlik yaratmak lâzım geldiğini anlatmıya çalışmıştı. Lincoln kendini hakikaten bu gayeye vakfetmiş, bu uğurda ıfıüeadele etmişti. Amerikalılar, haklı olarak kendisine milletlerinin «İkinci baba» sı göziyle bakarlar. Fakat tahayyül ettiği birliğin tam bir gelişmesini görebilmek Lincoln’a nasip olamadı. Boots isimli bir meczup aktörün kurşuniyle bu büyük adam öldürüldü (14 nisan 1865).
17 – JOHNSON, ANDREW (1808-1875. North Carolina, D.): Lincoln’un katli üzerine Cumhur Reisliğine geçen Reis muavini Johnson selefi gibi, kendi kendine yetişmiş, terzi çıraklığından milletinin önderliğine yükselmiş hakikî bir halk adamıydı. Görüş ve fikir bakımından tamamiyle Lincoln’Ia uzlaşmış olan Johnson tatbikat sahasında, âsi bir meclisle boy ölçüşememiştir. Prensiplerine karşı olan fazla bağlılığı, kendisinin Cumhur Reisliğinden iskatı için mahkemeye verilmesine müncer olmuş, fakat Meclis, Cumhur Reisini düşürmeğe muvaffak olamamıştır.
18 – GRANT, ULYSSES S. (1822-188.5 Ohio, R.) : Bundan evvel Pierce, Buchanan hükümetleri renksizlik ve kabiliyetsizlik içinde yüzmüş, fakat bu generalin Cumhur Reisliğine seçilmesi renksizlik ve kabiliyetsizliğe yolsuzluğun, suiistimalin de ilâvesine sebep olmuştur. İki devre iş başında kalan Grant hükümeti, memlekete gereken önderliği verememiştir.
19 — RUTHERFORD B. HAYES (1822 -1893. Ohio, R.): 1876 da işbaşına geçmişti.
20 — JAMES A. GARFİELD (1831 -1881. Ohio, R.) : Bir generaldi. 1880 de seçildi ve 1881 de katledildi.
21 — CHESTER ARTHUR (1830 – 1886. Vermont, R.): Evvellçi Reisicumhurun katli üzerine yerine geçen muavini idi.
22, 24 — GROVER CLEVELAND (1837 -1908. New-Jersey, D.) : Bu zat 1884 te intihap edildi. Müteakiben 1888 de kaybetti ve fakat 1892 de tekrar seçildi.
23 — BENJAMİN HARRİSON (1833 -1901. Ohio, R.) : Eski Cumhur Reisi Harriso-nun torunu idi.
Harbi takibeden yeniden kuruluş devresine layık kuvvetli önderler değillerdi. Fakat bu uzun devrede Amerika sanayii geniş gelişmişti. Gene bu devrenin Cumhuriyetçi devlet reisleri bu gelişmenin getirdiği sosyal ve iktisadî değişmelere bigâne kalmışlar, yalnız demokrat Cleveland diğerlerine nisbetle daha kuvvetli bir şahsiyet olarak daha kesin bir program tatbikına çalışmış, fakat meclisle uzlaşamamıştır.
25 — MCKİNLEY, WİLLİAM (1843-1901. Nevv-York, R.): 1896da işbaşına geçen Mckinley gelişen Amerikan sanayiine emperyalist bir istikamet vermiş, bu yüzden adeta hiç sebepsiz patlıyan İspanya – Amerika harbinde zahiren bir taraf almamak siyasetini takibettiği için 1900 de yeniden seçilmişti. 1901 de bir anarşist tarafından öldürülmesiyle bir hafta içinde Amerikan siyaseti tamamiyle değişivermiştir.
26 – ROOSEVELT, THEODORE. (1858-1919, Nevv-York, R.) : Şimdiki Cumhur Reisi Roosevelt’in amcası Theodore Roose-velt de tıpkı akrabası gibi Bahriye Nazır muavinliği, Nevw York valiliği yaptıktan sonra, .Cumhur Reisinin katli üzerine yerine geçen kuvvetli irade ve şahsiyet sahibi bir adamdı. Tam mânasiyle demokrat olan Roosevelt yeni bir düzen gerektiğine inanmış bulunuyordu. 1904 te yeniden seçildiği zaman Amerikanın karşılaştığı sosyal ve iktisadî inkılâpları tamamiyle anlamış ve bunların kötüleriyle mücadele edecek ksbiliystts olduğunu isbat etmişti. Roosevelt hükümetin sermaye ve sanayie boyun eğmiye-ceğini açıkça belirtmiş, «Küçük adam» ın ezilmesine müsaade edemiyeceğini anlatmıştı. Bütün bunların yanında Roosevelt’in iç siyasette en büyük başarısı memleketin tabiî kaynaklarını muhafaza hususunda gösterdiği dirayettir. Dış siyasette, Panama kanalını Amerikaya maletmekle, Rus – Japon anlaşmasındaki başarılı müdahalesiyle Amerikan göruşünfi dünyaya yaymağa muvaffak olan Recevelt memleketinin büyük kudretler »rattmd* yer almasının başlıca âmillerisdeadir.
27 – TAFT, VİLLlAM H. (1357- 1930 Ohio, R.): 1908 de yeni teçim zamanı geldiği zaman Roosevelt siyaset bayatının en yüksek mertebesine ulaşmıştı. Bu itibarla eğer isteseydi, iki devreden fazla Cumhur Reisliğine mâni olan ananeyi yıkabilir bir defa Cumhur Reisi seçilebilirdi. Fakat Tkeodore Roosevelt bu ananeye riayeti tercih edere* Harbiye Nazırı Taft’m seçilmesine hadim oldu-Selefinin işaret ettiği yolda yürümeğe gayret eden Taft bu işi başaracak çapta bîr adam değildi. Dolar siyaseti diye anılan ağır gümrük tarifeleri memleketin her yerinde liberaller tarafından şiddetle tenkit ediliyordu. Diğer birçok siyasî batâiariyle hâmisi Rooseselt’le de arasını açan Taft 1912 intihabı namzed seçiminde Roosevelt’in kendisine rekabetiyle karşılaştı. Taft namzed seçimini kayan maki? beraber partisini ikiye böldüğü için intibah, kazanamadı.

28 – WİLSON, WOODROW (1856 – 192H. Virginia, D.) : Cumhuriyetçilerin aralarındaki anlaşmazlığa dayanarak 1912 seçimini kazanan W’İ9on, Amerikan 3İyaset hayatında bir çok bakımlardan Jef ferson’dan sonra en göze çarpan Cumhur Reisi idi. Siyaset entrikalariyie tazla bir ünsiyeti olmayan Wiison tam manasiyla alim, ileri görüşlü, idea!İ3i bir öader olduğu kadar realist ve kabiliyetli bîr idareci idi. Hayatının mühim bir kısmını kitaplar arasında geçirmiş olan bu siyaset âlimi, daha Nevv-Jersey valiliği zamanında tahmin edildiği gibi kolay kolay nüfuz altında kalmıyacağmı :s-bat etmişti. Taft’m idaresiz siyasetiyle boznian hükümet mekanizmasını doğrultmağa çalışan Wî!son üç sene içinde memleketine sayısız sosyal ve iktisadî yenilikler getirmeğe muvaffak oldu. Roosevelt’in Amerikaya büyük 3İr kudret kazandırmasına karşılık komşularına bir çeşit kabadayılık şeklinde tezahür eden dış siyasetine, Taft’m komşuları istismar eden «dolar siyaseti» ne karşıiık Wılson tam mânasiyle liberal müsavata dayanan sulhperver bir siyaset kabul etmişti. Buna karşılık Avrupa kaynaşıyordu, intihabının daha ikinci senesinde bu kaynaşma, Birinci Cihan Harbiyle neticelendi. Wilson Amerikan tarafsızlığını ilân ettiği zaman kendisi gibi bütün milletinin de hissiyatına tercüman olmuş oluyordu. Fakat 1939 da olduğu gibi 1914 te Amerika tam mânasiyle tarafsız kalamadı. Daha 1916 da memleketini harb dışında bırakmış olması yüzünden yeniden seçilen Wilson istikbal hakkında hiçbir teminat vermiyor, milletini harb dışında kalmanın güçlüğüne iknaa çalışıyordu. Nitekim 1917 de Amerika harbe girdiği zaman bütün millet Cumhur Reisini destekliye-rek harbi zaferle neticelendirebilmek için canla başla çalıştı.
İdealist Wilson «14 prensip» ini ilân ederek bir sulh dünyası hayali peşinde koşuyordu. Versay muahedesinin tasarlanmasında, Milletler Cemiyetinin kurulmasında büyük bir rol oynıyan Wilson ne muahedeyi, ne de cemiyet ahkâmını Amerikan meclisine kabul ettiremedi. Bu muvaffakıyetsiziiğinin uzun hikâyesi başlı başına bir mevzu teşkil eder. Burada şunu kaydedelim ki Wi!son Avrupadan döndüğü zaman birçok Cumhuriyetçi önderler muahede ve cemiyet meselelerinde demokratları mağlûp etmek için kolay istismar edile-bilinir bir fırsat bulmuşlardı. Bu tarafgir siyaset neticesi Wİlson mağlûp oldu. Muhalifler ancak birincisinden daha şiddetli İkinci Cihan Harbi patladığı zaman hatalarını anlıyabil. diler.
29 – WARREN G. HARDİNG (1865 -1923. Calıfornia, R.): 1920 de seçilmişti.
30 — CALVİN COOLİDGE (1872- 1933. Veımaht, R,): Yukarıkinin ölmesile onun yerine 1924 te seçilmişti.
31 – HERBERT HOOVER (1874. tovvu, R.) ı 1928 de işbaşına gelmişti.
Bu üç zat da memleketi sürüklenmekte’ol-duğu iktisadî buhrandan, içki mcmnuiycli ka-mınunun doğurduğu sosyal tefessüh tohumlarından bir türlü kurtaramamışlardır. Birinci Cihan Harbinde Londradaki Amerikan Yar- | dun komitesinin başında bulunan, sonradan Belçikalılara yardım komisyonunu büyük bir dirayetle İdare eden, gene harb içinde memleketinin gıda işlerini tedvirde emsalsiz bir muvaffakiyet kazanan Hoover, 1928 de işbasına geldiği zaman memleketin zahirî refahı arkasında sinsice genişliyen çöküntünün ça-tırdılarını duyamamış ve 1929 un ve müteakip senelerin şirketleri olduğu kadar fertleri de yıkan iktisadî buhranını önliyememişti.
Hoover idaresi refah esasları üzerine kurulmuş bir İdare idi. Bu itibarla buhran karşısında hazırlıksız, buhrana karşı alınacak tedbirler bakımından kısırdı. Hükümet mütemadi kalkınma ve yardım teklif ve programlarına lüzumu şekilde meyletmedi. Alınan tedbirler yarım ve eksik kaldı. Buhranın tesiri altında kalan bütün dünya geniş mikyasta ölçüler alırken Hoover hükümeti ziraî krediler, demiryolları, bankalar ve büyük şirketlerle ilgilenerek büyük halk kütlelerini ihmal etti. Bu yüzden 1932 intihabında Demokratlar vadettikleri hal çarelerinden ziyade, iktidarda hükümete aleyhtarlık yüzünden işbaşına gelmeğe, muvaffak oldular.
32 —ROOSEVELT, FRANKLİN D. (1882. Nevv-York, D.) : Bu nüshadaki husus biyografyasına müracaat.
Kısa bibliyografya: Allan Ne-vinst Henry Steele Commager; History of the United States. Little Broıon Cf_, N. Y. 1942. World Almanac 1943. (M. Kenan Kan)