Kazakistan Nerededir, Hakkında Bilgi

Kazakistan Nerededir, Hakkında Bilgi

Kazakistan bağımsızlığı, Kazakistan hangi kıtadadır, Kazakistan tarihi ve kültürü hakkında bilgi.

Sovyetler Birliğine dahil 5 Türk cumhuriyetinden biridir (Sovyetler Birliğini meydana getiren 15 devletten 5’i Türk, biri İranlı, yani 6’sı Müslüman’dır). Kazakistan, büyüklük ve nüfus bakımından Sovyetler Birliği’indeki 5 Türk devletinin en büyüğüdür, ancak Türk nüfusu oranı bakımından Özbekistan’dan sonra ikincidir.

Kazakistan, 15 Sovyet devleti arasında arazi bakımından Rusya’dan sonra gelir. Büyüklüğü Türkiye’nin 4 misline yakındır. Nüfus bakımından ise Rusya ve Ukrayna’dan sonra 3. gelir. Toprakları Kuzeybatıda Avrupa kıtasına taşar. Güneyinde Hazar Denizi, Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan (yani 3 Sovyet Türk cumhuriyeti), doğusunda Doğu Türkistan, kuzeyinde Sibirya ve Rusya vardır. Doğuda, Moğolistan’a pek kısa bir sınırda temas eder. Yüzölçümü: 2.839.400 km2 Nüfusu: 9.301.000 (Nisan 1959 sayımı)
Başkenti: Almatı (Alma-Ata)

Kazakistan toprakları muazzam bir bozkırdır. Altaylar’ın bir kısmı, Tarbagatay ve Ala Dağları ile Tanrı Dağları, doğudaki dağlık bölgeyi teşkil eder. Güneyde az yüksek Kara Dağlar vardır.

Aral Gölü’ne dökülen Sir-Derya, Güney Kazakistan’ı sular. Bal-kaş Gölü’ne akan ili, Kırgızistan’ dan gelen Çu ile bunun devamı gibi olan Sarısu, güneyi sulayan diğer akar sulardır. İrtiş ile Kara-irtiş kuzeydoğuyu; İrtiş’in diğer kollan İçim, Tobol, iç ırmak olan Nura, çalkar Gölü’ne dökülen Turgay, kuzey bölgeleri. Emba ve Ural’ın büyük bir kısmı kuzeybatıyı sular.

Hazar Denizinin kuzeydoğu dörtte biri Kazakistan’ındır. Hazar’ın kuzeyindeki ülke, deniz seviyesinden de alçaktır. Karakalpakistan ile Kazakistan arasında bölüşülmüştür. Balkaş Gölü, ülkenin doğusundadır; gölün doğu kısımları, yazın kurur. En doğuda Saissan Gölü, bunun güneyinde yazın kuruyan Ala Göl, ülkenin ortasında gene yazın kuruyan Çalkar Gölü vardır.

Kazakistan’da çöller de vardır. Sir-Derya’ nm güneyinde kalan arazi Kızılkum Çölü’dür. Balkaş’ın güneyinde lli’nin çatalağız yaptığı alanda Yedisu, Çu ırmağı ile Kara Dağlar arası da çöldür. Bozkırların en ıssızı ve büyüğü kuzeyde Kırgız Bozkırı ile bunun güneyindeki Açlık Bozkırı’dır.

Yıllık yağış azdır. Bazı yerlerde en çok 50 sm.’yi bulur. Mevsimler arasında ısı farkı çok büyüktür. Kışın ısı ortalaması —10°, yazınki 28° kadardır. Ülkede çeşitli iklimler hüküm sürer. En doğuda ormanlar vardır. Sir-Derya kıyılarında Akdeniz bitkileri göze çarpar. İdeal hayvan besleme ve tarım alanları, ülkenin kuzey kesimidir. Sir-Derya boylarına pamuk ekilir.

Kazakistan maden bakımından son derece zengindir; demir, bakır, manganez, nikel, kömür, petrol, altın, tuz, linyit ve her çeşit maden bol miktarda çıkarılır. Ruslar tarafından maden, dokuma ve her çeşit sanayi kurulmuştur. Rusya’nın en önemli atom tesisleri, Kazakistan’ın kuzeyindedir.

Ülke 1 eyalet ve 17 vilayete ayrılmıştır. Orenburg eyaleti ( 123.800 km2, 2 milyon nüfus), 1939’a kadar Rusya’ya bağlı iken bu tarihte Kazakistan’a katılmıştır; burada nüfus yoğunluğu 16’yı bulur. Vilayetler şunlardır: Akmolinsk (Türkçe: Akmolla), Aktubinsk (Aktepe), Alma-Ata (Almatı), Karaganda, Doğu Kazakistan (merkezi: Ust Kamenogorsk), Batı Kazakistan (Uralsk = Ural), Kustanay, Kuzey Kazakistan (Petropavlovsk), Güney Kazakistan (Çimkent), Kökçetav (Gökçedağ), Cambul (Evliya-Ata), Guriev, Kızıl-Orda, Pavlodar, Semipalatinsk (Semipalat) ve Taldı-Kurgan. Kazakistan’ın ural nehrinin kıyısındadır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir