Hadis Nedir ve Kaça Ayrılır?

Hadis ile Ayet arasındaki farklar nelerdir, Hadis örnekleri nelerdir, Hadis Nedir ve Kaça Ayrılır?

Hz. Peygamberin sözü fiil ve takrirleri (bizzat yapmayıp başkalarında gördükleri zaman tasviplerine dair rivayetler.
Sahabe-i Kiram, Hz. Peygamberin söz, fiil ve takrirlerine çok büyük önem verirler, onları ezberlemeye, hafızada tutmaya, hatta unutmamak üzere bir yerlere not etmeye gayret gösterirlerdi. Zira Onun söz, fiil ve takrirleri bir bakıma Kur’an-ı Kerim âyetlerinin açıklanması ve yeni dinin kuralları idi. Hz.Peygamber, bu büyük alakadan, sözlerinin fırsat buldukça yazılıp muhafaza edilmesinden, sözlerinin Kur’an-ı Kerim ayetleriyle karıştırılacağı endişesiyle rahatsız oldu. Sözlerinin yazılmasını yasakladı. Fakat bir müddet sonra, hafızların artması, Kur’an-ı Kerim’e ait yazılı tespitlerin çoğalması üzerine bu yasağı kaldırdı. Sahabe-i Kiram arasında yeniden hadisleri yazmaya gayret arttı.

Bu gün elimizde ilk hadis tespitine dair bu sayfalardan örnekler mevcuttur. Emevi Halifesi Ömer b.Abdülaziz hadislerin toplanması faaliyetini ilk başlatan oldu. İslam bölgelerinde büyük bir arama tarama başladı. Hadis toplamak için uzun seyahatlere çıkanlar oldu. Hadislerin Hz.Peygamber’e kesintisiz ulaşmasını sağlamak, rivayet farklılıklarını teke indirmek için bir “hadis metodolojisi” ilmi doğdu. Hadisleri toplayan ilk kitap İbn.Şihab’ez-Zühri’nindir. Hadisler, Hicretin 2.yy’dan itibaren mevzulara göre ayrı bölümlerde toplanmaya başlandı. İmam Malik’in Muvatta’ı bunlardandır. Hicrî 3’üncü asırda, kaynak hadis kitapları olan “kütüb-ü sitte” ve “Müsned”ler meydana getirildi.

HADİS İLİMLERİ: (Ulum-ül Hadis)
1. Usul-ü Hadis: Hadis rivayet edenlerin itimat ve güvenirliğini, hadisleri Hz.Peygambere ulaştıran rivayet zincirinin sağlamlığını kendine mahsus metotlarla inceleyen din ilmi. Cerh ve Ta’dil, Rivayetü’l-hadis, İhtilafü’l-hadis, İlelül-hadis, Garibü’l-Hadis, Nasıh ve Mensuh gibi ilimler, Usul-ü Hadis ilmine dahil metodolojilerdir.
2. Cerh ve Ta’dil ilmi: Hadis rivayet edenlerin hafıza, dürüsttük gibi vasıflarını inceleyerek, rivayet ettiği hadisin sıhhatli olup olmadığını inceler. Cerh rivayetin reddi, ta’dil kabul edilmesidir.
3. Rivayetü’l-Hadis İlmi: Hadis ravileri ilmi. Hadis rivayet edenlerin hayatları, künyeleri, lakaplarını inceler.
4. İhtilâfü’l-Hadis ilmi: Birbiriyle çelişkili gibi görünen hadislerin aslını bulmayı hedef alır.
5. İlelü’l-Hadis ilmi: Hadislerin sıhhatini zedeleyen gizli sebepleri bulmayı hedef alır.
6. Garibü’l-Hadis ilmi: Hadislerdeki anlaşılması müşkül kelime terkip ve mefhumları açıklar.
7. Nâsih ve Mensuh: Hükmü kaldırılan (mensuh) ve onun yerine geçen (nasih) hadisleri inceler.

HADİSLERİN BÖLÜMLERİ: A) Ravilerinin sayışma göre:
1. Mütevatir Hadis: Her devirde, yalan söylemesi aklen mümkün olmayacak kadar çok kimselerin rivayet ettikleri hadis.
2. Meşhur Hadis: Ravileri her devirde (nesilde) üçten aşağı düşmeyen hadis.
3. Müslefîz Hadis: Sahabe devrinde ravisi en az üç iken, sonraki nesillerde nedense yayılmayan hadis.
4. Aziz Hadis: Her nesilde en az iki ravisi bulunan hadis.
5. Garib veya ferd Hadis: Her nesilde veya bir nesilde râvisi tek kalan hadis.
B- Sıhhat Bakımından:
1. Sahih hadis: Kesintisiz ve baştan sona güvenirliği bilinen râvîlerce rivayet edilen sağlam ve mükemmel hadis.
2. Hasen Hadis: Senetleri kesintisiz, ravilerinin hepsi güvenilir olduğu halde, bir nesüde, râvüerden birinin hafızası üzerinde tereddüt uyanan hadis.
3. Zayıf Hadis: Senedinde kesinti olan veya ravüerinde adi ve zabt bakımından zaaf bulunan hadis. Şaz, münker, metrük, müdrec, maklûb bölümlerine ayrılır.
C- İlk Kaynaklarına Göre:
1. Kutsî Hadis: İlâhî bir fikrin Hz. Peygamber tarafından ifade edümesi. Manası Cenab-ı Hakka, sözleri Hz.Pey-gamber’e ait hadis.
2. Merfû Hadis: Sahabîlerin söz, fül ve takrirlerini ifade eden Hz. Peygamber *e isnad edilen hadis.
3. Maktu Hadis: İsnadı Tabiinden ileriye geçmeyen hadis. Tabiinin, tebe-i tabiinin veya sonrakilerin söz, fiil ve takrirleri. D- Senedindeki İttisal ve İnkıtaa Göre:
1. Muttasıl Hadis: Ravi zincirinde noksanlık bulunmayan hadis.
2. Müsned Hadis: Sahabinin Hz.Pey-gambere isnad ettiği hadis.
3. Mürsel Hadis: Tabiinin, sahabiyi atlayarak Hz.Peygamber’e isnat ettiği hadis.
4. Münkatî Hadis: Sahabinden evvel, senedinde arka arkaya olmayarak iki râvisi atlanan hadis.
5. Müdal Hadis: Sahabinden evvel senedinde arka arkaya 2 veya daha çok râvisi atlanmış bulunan hadis.
6. Muallâk Hadis: Senedin daha başlangıcından başlayarak bir veya daha çok râvisi atlanan hadis.
MEVZU HADİS: Muhaddis geçinen bir kimse tarafından uydurularak, asıl ve esası olmadığı halde Peygamberimiz e veya sahabeye isnad edilen uydurma hadis.
HADİS KİTAPLARI:
X. El-Cami: Hadisleri, konularına göre toplayan hadis kitapları. Bunlara “Musan-nef’ de denir. Buhari, Müslim, Tirmizi, Nesei, Ebu Davud, İbn Mace’nin kitaplarından meydana gelen “Kütüb-i Süte” Musannef mecmualardır.
2. El-Müsned: Sahabînin isimleri özel bir düzene sokulduktan sonra her birinden rivayet edilen hadisler o isimlerin altına konulmak suretiyle yazılan kitaplar.
3. El-Mu’cem: Rivayet edenlerin isim sırasına göre meydana getirilen kitaplar.
4. El-Müstedrek: Bir müellifin, şartlarına uyduğu halde kitabına almadığı hadisleri toplayan eser.
5. El-Müstahrec: Bir muhaddisin kitabındaki hadisleri, muhaddisin senetlerine göre değil, kendine ulaşan senetlerle düzenleyen kitap.
6. Cüzler: Bir kişiden gelen hadisleri, belli bir konudaki veya belirli sayıdaki hadisleri toplayan kitap.
7. Tabakat Kitapları: Ravileri, alfabetik olarak veya zaman esasına göre toplayan kitaplar.
HAKİM: “Esma-ül hüsna” (Allah’ın güzel isimleri)dan.