Edebiyatta Sembolizm Nedir? Özellikleri Nelerdir?

In Edebiyat, Genel 12 views

Edebiyatta Sembolizm akımı nedir? Sembolizm akımının özellikleri, tarihçesi, öncüleri hakkında bilgi.

19.yüzyılın son çeyreğinde ve bilhassa 1885 yılından sonra Realizme, Natüralizme ve Parnas şiirine karşı önce Fransa’da doğan ve kısa sürede bütün Avrupa’ya yayılan edebiyat akımıdır.

19.yüzyılın ikinci yarısında ve bilhassa yüzyılın sonlarına doğru müspet ilimlerin gelişmesi, yeni buluşlar, ağır sanayinin kurulması ve sanayinin gelişmesi insanlığa beklenen mutluluğu getirmemiş, aksine onu bir buhranın içine sürüklemişti. Bütün Avrupa’da açık bir Şekilde beliren bu buhran, kendisini en kuvvetli şekilde Fransa’da hissettirir. 1870 askeri bozgunu Fransa’daki bu karamsarlığı, bezginliği, ümitsizliği ve çöküntüyü daha da belirgin hale getirir.

Fransa’da pozitivizmin getirdiği bu buhran, siyasi ve sosyal sahalarda bir takım değişikliklerin yapılması ihtiyacını doğurdu. Bu ihtiyaç sanat ve bilhassa edebiyat dalında, eskiyi yıkmak, geleneğin getirdiği değerler dışında yeni bir yol bulmak isteğini uyandırdı. Bu ihtiyacın doğmasında fikri zemini Fransa’da 1870’li yıllarda yayılmaya başlayan Alman filozofu Hortmann’ın “şuuraltı felsefesi” ve bilhassa Alman idealizminin kurucusu olan Kant ve onun yolundan giden ve yine bir Alman filozofu olan Schopenhaüre (1788-1860)’ın “Dünya bir tasavvurdur. Bir hayalden ibarettir.” esasına dayanan görüşü ile Vagner’in kötümser musikisi hazırlanmıştır.

sembolizmFransa’da meydana gelen bu yeni edebi anlayış üzerinde bazı romantik yazarları, özellikle Gerard de Nerval ile E.A Po-e’nin tesiri oldu. Ayrıca Sembolizm ‘in doğuşundan çok önce ölen Baudelaire (1821-1867) bu akımın müjdecisi olarak görülmüştür. Şair 1897 yılında yayınladığı Les Fleurs du mal(kötülük çiçekleri) ise Sembolizm ‘in estetiğinin esasını teşkil edecek olan, görülen dünya ile görülmeyen dünya, yani sezgiler alemi arasındaki denge ve münasebeti kurdu. Bunu ifadeye ve çözümlemeye çalıştı. Bu işi yaparken de dili çok değişik şekilde kullanarak yeni bir şiir estetiği meydana getirdi. Sembol kelimesini de ilk defa Baudelaire Correspordance isimli şiirinde kullandı.

1870 yılı felâketinin yarattığı manevi buhran arttıkça şiir alanında Baudelairenin tesiri de arttı. Baudelaire, kendisinden sonra Sembolizm’in en önemli şairleri olarak kabul edilecek olan Paul Verlai-ne(1844-1896), Arthur Rimbaud (1854-1891) ve Stephane Mallarme (1842-1898) üzerinde de tesirli oldu. Bu üç şair Baudelaire’yi üstat kabul etti.

1880 yıllarına doğru Fransız edebiyatı çeşitli tesirlerin altında kaldı. Bu sahada tam bir keşmekeş vardır. Eski değerler yıkılmış, yerine yeni bir sistem getirilememiştir. Edebiyat fizyolojiden psikolojiye, objektiflikten sübjektifliğe, gözleme ve deneme yolundan duygu ve şuuraltı yoluna girmiştir.

Bu sırada Fransız edebiyatında Les Hydropathes(Bağrı yanıklar), Les Hirsutes(Perişan saçlılar), Nous autres(Bizler), Les femenfoutistes(Avareler) vb. pek çok edebî mektep türedi.

Bu isim kalabalığının hiçbiri bu yeni edebiyat akımını ifade edecek güçte değildi. Henüz ismi konmamış bu edebiyat akımını ifade edebilecek güçte olan ilk isim Dekadizm(lnkırazcılık) oldu. Verlai-ne’in “Je suis’ Empire a la fin de la decadence” (Ben inkırazım sonunda gelen imparatorluğum) mısrasında geçen ve Jules Laforgue (1860-1887) tarafından 1882 yılında bu akıma isim olarak verilen dekadans kelimesi bütün edebiyat geleneklerinin dışına çıkmak, kaideleri alt-üst etmek, kötümserliğe, hayale, hassasiyete, marazi temalara aşırı temayül yolunu benimseyen edebiyatı ifade eder.

Sembolizm işte bu Dekadizm’in içinden çıktı. Ancak Sembolizm bu yıkıcı cereyanın içinden çabuk sıyrılmış ve vadettiği eski geleneklerin yerine yeni değerler getirmiş, sanatta anarşiye sapmamış, yeni bir şiir sistemi kurmaya çalışmıştır. Esasen dekadan zihniyet de yavaş yavaş kaybolmaya, daha doğrusu bu cereyanın çıkmaz bir yol olduğunu anlayanlar, ona şuurlu bir istikamet vermeye çalışmış ve Sembolizme kaymışlardır.

Sembolizm, bu anlatılan edebiyat ortamında ve her şeyi inkâr eden bir neslin arzularından doğdu.

Sembolizm’i bir sistem haline Mallar-me getirdi. Bu şâir, etrafına toplanan gençlere verdiği derslerle edebiyatta yapılmak isteneni anlattı, genç şairler de ustalarından öğrendiklerini eserlerine uyguladılar.

Sembolizm terimini Jean Moreas (1856-1910) buldu. Bu genç şair, Baude-laire’in Currespondanies “Murakabeler” şiirinin “Sembol ormanlarından geçen insan” mısrasın da kullandığı sembol kelimesine izmeizm ekleyerek synbolizme(sembolizm) kelimesini yaptı ve 1886 yılında bu akımın tarihini ve özelliklerin’ anlatan bir beyanname yayınladı.

Böylece Les Fleurs du Mal’ın neşrolunduğu 1857 yılından Verlaine’in Poetes Mauuduts (Beddualı Şiirler) kitabını neşretti değmemiş, ayak basılmamış yerler ve başkalarınca yaşanmamış zamanlar, rü-yalı dekorlar şiirlerine konu oldu.

  1. Sembolistler klasik nazım şekilleri yerine serbest müstezat ve serbest nazım kullandılar. Kafiyeyi katı kalıplardan kurtarıp daha serbest bir hale getirdiler.
  2. Sembolistler “saf şiir-poesie pure” peşindeydiler. Bu da ancak “saf manasens pure” ile mümkündür. Gramer kaideleri, noktalama işaretleri ve üslûp ahdi şiirde kurulmak istenen semboller dünyasını ve bu sembollerle varılmak istenen saf manayı bozar. Bunun için gramer kaideleri ve noktalama işaretleri belli prensiplere göre değil, sanatkârların tercihine göre şiir ile yer almalıdır. Yan yana dizilen kelimeleri dilbilgisi kaideleri ve noktalama işaretleri değil okuyucunun muhayyilesi birleştirecektir.

Sembolizm akımının en önemli sanatkârları şiir dalında hazırlayıcıları olarak, Baudelaire, Rimbaud, Verlaine, Mallarme, Henri de Regnier, Jules, Laforgue, Gus-tave Kahn, Paul Roue, Stuart Merrill, roman dalında Wyzewa, tiyatro dalında ise Belçikalı Macterlinck’tir.

Oldukça kısa bir süre devam eden, ancak izleri uzun süren Sembolizm, kendisinden sonra gelen Dadaizm, Kübizm, Sürrealizm gibi akımlar üzerinde etkili olmuştur.

Türk edebiyatında Sembolizm ‘in ilk temsilcisi olarak Cenap Şahabettin’i kabul edebiliriz. Ama bu akımın edebiyatımızdaki en önde gelen temsilcisi Ahmet Hâşim’dir. Ayrıca Y. Kemal, A.H. Tanrıpınar, A.M. Dıranas, C. Sıtkı Tarancı gibi şairler de de Sembolizm ‘in tesirlerini bulmak mümkündür.

Mekkenin Fethi Tarihi Önemi Hakkında Bilgi
Mekkenin Fethi Tarihi Önemi Hakkında Bilgi
Mekkenin Fethi sebep ve sonuçları nelerdir, Mekkenin Fethi
Mehir Nedir, Mehir Hangi Durumlarda Düşer
Mehir Nedir, Mehir Hangi Durumlarda Düşer
Mehir çeşitleri nelerdir, Mehir hangi durumlarda verilir, Mehir
Molla Fenari Kimdir, Hayatı ve Eserleri
Molla Fenari Kimdir, Hayatı ve Eserleri
Molla Fenari kimin zamanında yaşadı, Molla Fenari kimdir
Ebu Mansur Muhammet Kimdir Hakkında Bilgi
Ebu Mansur Muhammet Kimdir Hakkında Bilgi
Ebu Mansur Muhammet maturidi hayatı, Ebu Mansur Muhammet

Leave a reply "Edebiyatta Sembolizm Nedir? Özellikleri Nelerdir?"


Top