Diyet Nedir?

Diyet sözlük anlamı nedir, Kuranda diyet ne demektir, Diyet hakkında bilgi.

Belli durumlarda canda veya uzuvda kı­sas yerine geçen ve can veya uzuv bedeli olarak verilen maldır. Diyet, kasıtlı cinayet­lerde ikinci kademe hataen cinayetlerde ise aslî bir mali cezadır veya tazmin borcudur. Kasten adam öldürmede katile kısas ceza­sının uygulanması asılsa da bu kısas ceza­sının her hangi bir sebeple uygulanamama­sı veya düşmesi hâlinde, katil veya katilin akraba çevresi öldürülen kimsenin yakın­larına can bedeli olarak diyet öderler. Ayet­te “Ey iman edenler, öldürülenler hak­kında size kısas farz kılındı. Hür ile hür, köle ile köle kadın ile kadın. Öldüren (öl­dürülenin velisi olan) din kardeşi tarafın­dan bağışlanmışsa, örfe uymak ve ba­ğışlayana güzellikle (diyet) ödemek gerekir” (Bakara: 178) buyurulması bu an­lamdadır.

Hataen adam öldürmede ise tam bir ku­sur ve kast bulunmadığı için kısas uygulan-mayıp, katil, kefaret ödeme ve mirastan mahrumiyet cezaları dışında, ölenin can bedeli olarak diyet ödemek zorundadır. Ayette “Bir mü’minin diğer bir mü’mini öldürmesi asla caiz değildir. Ancak yan­lışlık olursa o müstesna. Bir mü’mini yanlışlıkla öldürenin bir mü’min köleyi azat etmesi ve öldürülenin ailesi bağış­lamadıkça onlara diyet ödemesi gerekir. Eğer o (öldürülen) mümin size düşman bir topluluktan ise mü’min bir köleyi azat etmek gerekir. Şayet aranızda an­laşma olan bir millettense, ailesine di­yet ödemek ve mü’min bir köleyi azat et­mek gerekir. (Mümin köle azat etme im­kânı) bulamayana ardarda iki ay oruç tut­mak gerekir. Allah bilendir, hâkimdir.” (Nisa: 92) buyurularak diyet hataen öldür­mede ilk aslî ceza olarak belirlenmiştir.

Ayrıca insanın vücut bütünlüğüne yani uzuvlara ve belirli fonksiyonlara karşı işle­nen cinayetler için de cinayetin kasıtlı ola­rak işlenmesi halinde kural olarak uzuvda kısas; kısasın düşmesi, affedilmesi veya mümkün olmaması halinde ikinci kademe­de diyet ve erş, hataen işlenenlerde ise diyet veya erş ödenmesi gerekir.

Erş, belli uzuvlar için belirlenen ve diyet miktarına yarmayan malî ceza veya tazminatlardır, insana beş duyusu, aklı, konuş­ması, cinsiyeti gibi birinci derecede önemli fonksiyonlarını yok eden cinayetler mali tazminat yönünden tıpkı adam öldürme gi­bi değerlendirilmiş ve bunlarda tam diyet ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak insanın hayati fonksiyonlarından birini tama­men yok etmeyip sadece azaltan cinayet ve yaralamalarda ise diyetin tamamı değil, belli bir oranın ödenmesi, yani erş’in öden­mesi istenmiştir. Bu konudaki görüşler ge­nelde Rasulullah’ın söz ve tatbikatına da­yanır.

Leave a Reply