Bağlaç-Bağlama Edatları Nedir?

Bağlaç-Bağlama Edatları örnekleri, Bağlaç-Bağlama Edatları Nedir özet bilgi.

Bağlaçlar iki kelimeyi, iki kelime gru­bunu ve iki cümleyi şekilce ve anlamca birbirine bağlama vazifesi gören kelime­lerdir.

Bağlaçların tek başlarına aniamları yoktur, isim ve fiil çeşidinden kelimeleri, kelime gruplarını, cümleleri birbirine bağ­ladıkları zaman bir ölçüde anlam kazanır­lar. Bunlar cümle içinde özne, nesne, tümleç, yüklem gibi öge değildirler. Fa­kat cümledeki öğeleri birbirine bağlarlar.

Bazı bağlaçlar:

  1. Birbirine bağladığı iki öğenin ve hük­mün arasında,
  2. Bazısı iki öğenin ve hükmün başın­da,
  3. Bazısı iki öge ve hükümden ilkinin sonunda,

ç. Bazısı iki öge ve hükümden ikincisi­nin başında,

  1. Bazısı da her iki hükmün başında bu­

Bugün Türkçe’de kullanılan bağlaçla­rın bir kısmı Türkçe asıllıdır: …de …de; ile, diye, …olsun… olsun…, ister… ister… gi­bi.

Bir kısmı yabancı dillerden geçmedir: Fakat, lâkin, çünkü, hatta, şayet, madem ki, mamafih, filhakika, binaenaleyh, veya, veyahut gibi.

Türkçe’de kullanılan bir kısım bağlaç­lar da birleşik bağlaçlardır: Öyle ki, bu­nunla beraber, halbuki, her ne kadar… gi­bi.

Bağlaçlar kullanılışlarına ve vazifeleri­ne göre şu bölümlere ayrılırlar:

Benzerlik bildiren bağlaçlar: Bunlar ba­şına geldikleri cümleyi kendisinden önce­kine bağlayarak benzerlik bildirirler. Ör­nekler:

âdeta- Çok keskin, âdeta jileti’ güya- Ders çalışır görünüyor, güya göz boyuyor!

nasıl ki- Nasıl ki birinci geldin, şimdi de senden bunu beklerim.

sanki- Şunun kibirine bak, sanki dün­yayı kendi yaratmış!

  1. Cümle başında kullanılan bağlaçlar: Bunlar cümleleri birbirine anlamla bağ­ Fakat anlamında kullanılanlar şun­lardır:

ama- Geçen hafta size gelmiştik, ama yoktunuz.

ancak- Haklı olmaya haklısın, ancak sana bir çift sözüm var.

fakat- İlâç kullanıyorum, fakat yararı ol­muyor.

lâkin- Dıştan iyiyim, lâkin içten bildiğin gibi değil!

yalnız- Güzel konuştun, yalnız sona doğru saçmaladın!

Gerçi ifadesi taşıyan bağlaç:

gerçi- Gerçi iyi not aldım, ama beğen­medim.

çünkü- Çocuğunu azarladı, çünkü or­talığı dağıtmıştı.

  1. Denkleştirme bildiren bağlaçlar: Bu bağlaçlar birbirlerinin yerlerini tutacak olan iki öğeyi karşılaştırırlar, iki kelime­nin, iki grubun, iki cümlenin arasına gi­ Örneklerdeki bağlaçlar Türkçe asıllı değildir.

veya- Burada kal veya benimle gel.

Yahut- Nâmık Kemâl’in Sergüzeşt-i Ali Bey yahut İntibah adlı romanı filme alın­dı.

veyahut- Şu ibriği veyahut da şu testi­yi bana getir!

  1. Karşılaştırma bildiren bağlaçlar: Bu bağlaçlar iki ve daha çok öğeyi birbirine bağlarlar.

ne… ne… —Ne sen sor, ne ben söyle-yim.

da… da… —Bu adam da haklı, diğeri de haklı.

ya… va… —Dostum bu işten ya sen, ya ben vazgeçeyim.

bir… bir… —Şimdi bir senin söyledik­lerini, bir de dünkü olanları düşünüyorum

da…

ister… ister… —İster inan, ister inan­ma!

ha… ha… —Ha Ali Veli, ha Veli Ali, ne fark eder?

gerek… gerek… —Gerek bu anlatılan­lara, gerekse daha önce sözünü ettiğim konulara iyice çalışmalısınız.

bazı… bazı… —Bazı günler erken, ba­zı günler geç geliyorsun.

bazan… bazan… —Bu arkadaşınız ba-zan çok heyecanlı, bazan da çok mûnis…

  1. Sıralama bildiren bağlaçlar: Ardar-dına gelen öğeleri, kelimeleri, kelime gruplarını ve cümleleri birbirine bağlayan bağlaçlardır. Virgül yerine de kullanılırlar.

ve- Bal, zeytin ve hurma sağlık için ya­rarlı yiyeceklerdir.

ile- Ahmet ile Mustafa A takımında, Şa­hin ile Doğan B takımında oynuyorlar.

  1. Öğelerin sonuna gelen bağlaçlar: Kelimelerin, kelime gruplarının sonuna getirilen ve kendisinden önceki kelimeleri kelime gruplarını yahut da kendisinden sonraki kelimeleri ve kelime gruplarını bağlayan bağlaçlardır.

da- Bunlara ilave olarak şu da düşünü­lebilir.

dahi- Fatih Sultan Mehmet’ten “Din kardeşi değil miyiz” diye daha çok para talebinde bulunan dilencinin arzusu pa-yınca bütün Müslümanlara para dağıtıl­ması gerekseydi o adamın eline zırnık da­hi düşmezdi.

ise- Arkadaşımda yüz lira, bende ise elli lira vardı.

ki-Öyle güzel konuşuyor ki, dinlemek­ten bıkmazsım

değil- Anlattıkların zor değil, kolay.

bile- Sözüne kargalar bile güler.

  1. Sonuç bildiren bağlaçlar: Bunlar ba­şında bulundukları cümleyi kendisinden önceki cümleye bağlarlar.

bari- Bugün görüşemedik, bar; yarın görüşelim.

belki- Bağışla, belki ben haksızım.

halbuki- Adam gitmiş dediler, halbuki burada!

hatta- Mektup haftaya gelir, hatta bu­gün yarın bekle.

kaldı ki- Bana iftira etmiş, kaldı ki ken­disini hiç tanımam.

nitekim- Kelime çeşitleri isim, sıfat, za­mir, zarf, edat, fiil, bağlaç, ünlemdir, ni­tekim bunlar açıklanacaktır.

meğer- Dün konuştuğumuz hanım me­ğer öğretmenimizmiş.

öyle ki-‘Seni çok seviyorum, öyle ki ca­nım kadar, şöyle ki- Bunu açıklamak gerek, şöyle

ki… .

üstelik- Bu yarışmayı kazanamayaca­ğını, üstelik refüze olacağını söylemiştim.

yani- ikinci kanaat notlarım iyi, yani sı­nıfı geçerim.

  1. Şart bildiren bağlaçlar: Bulundukları cümleyi önceki cümleye bağlarlar.

yeter ki- İstediğini alacağım, yeter ki

sus!

Türkçe asıllı olmayan velev, velev ki, il­lâ, illâ ki bağlaçları da şart bildirirler.

  1. Tersini bildiren bağlaçlar: Bulunduk­ları cümleyi öncekine bağlarlar, yoksa- Koş, yoksa yetişemezsin!

aksi halde- Düzenli çalışmalısınız, ak­si halde(takdirde) başarılı olamazsınız.