Ayastefanos Antlaşması Maddeleri

Ayastefanos Antlaşması özeti, Ayastefanos Antlaşmasını kim imzaladı.

Osmanlı-Rus devletleri arasında 3 Mart 1878 tarihinde Ayastefanos (Yeşilköy)’da imzalanan antlaşma. 19. yüzyılın ikinci yarısında Rusya’da Slav Birliği düşünce­si ve bu düşüncenin yaygınlık kazanması çalışmaları başlamıştır.

Panslavistler 1867’de Moskova’da yaptıkları kongrede Balkan ülkelerinde Slav Birliği için çalış­malara hız verilmesini kararlaştırmışlardır. Sırbistan,Romanya ve Karadağ’da sistemli çalışmaları başlamış ve bu çalışmalarda Bosna-Hersek ile Bulgaristan’ı da içine alan, Balkanlar’da Osmanlı Devleti’ne kar­şı ayaklanma yaratmak ve Rusya’nın başkanlığı altında büyük bir Slav İmparator­luğu kurmak yoluna gidilmiştir.

1875’te Hersek’de başgösteren ayaklanma hemen bastırılamamış ve Bosnalılar da bu ayak­lanmaya katılmışlardır. Ayaklananlar Sırplar’la Karadağlılar ı da kendilerine katmak istemişlerdir. Osmanlı Devleti ayaklanmayı bastıramayınca, araya giren Avrupa dev­letleri Bosna-Hersek’te ıslahat istemişler, Osmanlı Devleti de bunu yapmayı kabul etmiştir. Bir müddet sonra, Bulgaristan da da ayaklanma olmuş ve Bulgarlar bir­ çok Türk köylerini yağma ederek halkını da öldürmüşlerdir.

Bu sırada Sırplarda da ayaklanma hazırlıkları görülmüştür. Bu arada Avrupa devletleri Berlin Memoran­dumu adını alan bir bildiriyi Osmanlı Dev­leti’ne verilmek üzere hazırlamışlardır (30 Mayıs 1876). Bu sırada Abdülaziz tahttan indirilip, V. Murad hükümdar ilân edildiğin-, den bu memorandumu biidirememişlerdir. Sırplar, Osmanlı Devleti’ne müracaat ile Bosna’yı işgal edeceklerini, Karadağ’ın da Hersek’e asker göndereceğini bildirmiş­ler, cevap alamayınca devlete savaş aç­mışlardır. Savaşta Sırplar, ağır bir yenilgiye uğrayarak, Avrupa’dan yardım istemiş­lerdir. Avrupa devletlerinin

Ayastefanos Anıtı

aracılığı ile sa­vaş durmuş ve barış görüşmeleri başla­mıştır.

Osmanlı imparatorluğu’nda hasta­lığın iyi olamayacağı anlaşılan V. Murad tahttan indirilmiş ve 1. Abdülhamid hü­kümdar olmuştur. Sırplar’la, barış temin edilemediğinden savaş yeniden başlamış­tın Sırp ordusu ezilmiş ve Sırplar’ın en önemli dayanağı olan Aleksinac Kalesi alınmıştır. Bu durum karşısında Rusya, Os­manlı Devleti’ne bir nota vererek mütare­ke yapılmasını istemiştir, İngiltere de Şark meselesinin görüşülmesi için istanbul’da bir konferans toplanmasını ileri sürmüş ve bu teklifler Osmanlı Devleti tarafından ka­bul edilmiştir, İstanbul’da toplanan konfe­ransa, ingiltere, Fransa, İtalya, Almanya, Rusya devletleri delege göndermişlerdir.

Delegeler Sırbistan, Karadağ, Bulgaristan ve Bosna-Hersek işlerini görüşüp kararla­rını Osmanlı Devleti’ne bildirmek istemiş­lerdir. Konferans 23 Aralık 1876 günü Ha­liç’te Tersane Sarayında toplanmış ve bir sonuç almamadan dağılmıştır. Bunun üze­rine İngiltere Şark meselesi için Londra1 da yeni bir konferans toplanmasını teklif etmiş, toplanan bu konferansın kararları­nı ve ayrıca çar tarafından yapılan teklif­leri de Osmanlı Devleti kabul etmemiştir (1877).

Bunun üzerine Rusya Osmanlı Dev­leti’ne savaş açmıştır (24 Nisan 1877). Ro­manya ve Karadağ ile ayaklanan Bulgar­lar da Rusya ile birlikte Osmanlı Devleti1 ne karşı savaşa katılmışlardır. Plevne’de Osman Paşayı Anadolu Cephesi’nde Ah­met Muhtar Paşa’nın ve bütün ordunun bü­yük kahramanlık ve fedakarlığına rağmen, komutanın fena olmasından savaş kaybe­dilmiştir. Bu arada 2. Abdülhamid çardan barış istemiştir. Balkanlar’ı aşıp Edirne’yi alan Rusya’ya barış tekliflerini bildirmiş­lerdir.

Bu şartlar kabul edilmiş ve müta­reke yapılmıştır, ingiltere, Rusya’ya karşı bir gösteri yapmak istemiş ve donanma­sını Marmara’ya göndermiştir. Ruslar da buna karşılık olarak karargahlarını Ayastefanos’a taşımışlardır. Antlaşma burada imzalanmıştır (3 Mart 1878).

ANLAŞMA ŞARTLARI

Antlaşma şartlarına göre Osmanlı Dev­leti Romanya Karadağ ve Sırbistan’ın egemenliğini tanıyacaktır. Bulgaristan, Os­manlı Devleti’ne vergi veren imtiyazlı bir prenslik olacaktır. Bulgaristan’ın sınırları Rus ordusu Osmanlı’nın Avrupa’daki topraklarından çekilmeden önce Os­manlı Rus devletleri tarafından belir­tilecektir. Bulgaristan’ın beyi halk ta­rafından seçilecek ve bu seçimi büyük Av­rupa devletleri tanıdıktan sonra Os­manlı Devleti onaylayacaktır. Osman­lı ordusu, Bulgaristan’dan çekilecek ve eski kaleler yıkılacaktır. Bulgaristan’da güvenlik ve düzenliği korumak için sayısı Osmanlı-Rus devletleri tarafından belirti­lecek bir Bulgar ordusu kuruluncaya kadar iki yıl müddetle 50.000’i geçmemek üzere Rus askeri Bulgaristan’da kalacak­tır.

Bulgaristan’ın Osmanlı Devleti’ne ve­receği yıllık verginin tutarı, Osmanlı Dev­leti ile Avrupa devletleri ve Rusya arasın­da kararlaştırılacaktır. Tuna kaleleri yıkıla­cak ve Tuna’da savaş gemisi vb. bulunma­yacaktır, istanbul Konferansı’nın ilk toplan­tısında Avrupa devletlerinin Bosna-Hersek hakkındaki teklifleri Osmanlı Devleti-Rusya Avusturya arasında oy birliğiyle ya­pılacak değiştirmeden sonra hemen Bosna-Hersek’te yürürlüğe girecektir. Bu eyaletin 1880’den sonra vergisi de üç dev­let arasında kararlaştırılacaktır. Girit Adası’nda 1868 buyrultusu uygulanacaktır.