Artist ve Artistlik Hakkında Bilgi

- in Genel
0

Artist ve Artistlik tarihi gelişimi, Artist ve Artistlik ne zaman doğdu, Artist ve Artistlik hakkında bilgi.

Artist ve Artistlik, bugün sinema, tiyatro, televizyon ve benzerleri gibi temsil kollarında çalışanlara ve onların yaptıkları işlere verilen addır.

Artistliğin beşiği olarak bazılarınca Eski Yunan tiyatrosu gösterilirse de, aslında en ilkel insan topluluklarında rastlanan mimik hareketleri, taklit gibi davranışlar artistliğin başlangıcı olarak kabul edilebilir. Artistlik, sanat kollarının en eskisi olmasına rağmen, toplum zevkleri değiştikçe, medeniyetler ilerledikçe, onlarla beraber ilerleyip tam ifade şeklini alması lazım gelirken, aksine gelişmekte en geç kalanıdır.

Artistlik diyebileceğimiz davranışlar, Eski Yunanlılar’ın Mısır tanrılarını benimseyerek danslı dini törenler tertip etmeleriyle başlar. O zamanlar esas gaye mitoloji efsaneleri idi. Dans, bunların izahı için kullanılan bir vasıtadan başka bir şey değildi. Mesela hayatın doğuşu, mevsimler ve diğer hadiselerin veya eşyanın anlatımı değişik hareketler, davranışlar, canlı tablolarla gösterilirdi, ilk devirlerde bütün halk bu törenlerde rol alırdı. Sonraları ilahiler okuyan koronun içinden, belirli roller için bazı kabiliyetli kimselerin ayrılmasına başlandı. Böylece artistlik, o zamanki Yunanistan’da adet olduğu üzere tamamen erkekler arasında yerleşti ve çok şerefli bir meslek haline geldi.

Ortaçağ ve Rönesans’ta Artistlik

Ortaçağda tiyatro, Eski Yunanlılardaki parlak devrini ilerleteceğine aksine daha da geriye gitti, Bir zamanlar koyu din baskısı altında manastırlarda İsa’nın mucizelerini canlandıran canlı tablolarla yetinildi, sonraları yavaş yavaş panayır yerlerinde tuluat tiyatroları tarzında meydan tiyatroları türedi. İtalya’da da bir cins tuluat tiyatrosu olan Commedia dell’arteler (sanat tiyatroları) meydana çıktı. Çin’de tiyatro, dolayısıyla artistlik de bu çağda başlar. Bizde de, bir cins artistlik kabiliyeti isteyen karagöz ve meddah da bu devreye rastlar.

Rönesans sonrası tiyatrosu ve bilhassa İngiltere’de Shakespeare’in eserleri artiste ve artistlik sanatına çok önem verdiği için bu sanat kolunda büyük ilerlemeler görüldü. Fransa’da Eski Yunan tiyatrosunun kaideleri geliştirildi. Böylece klasik tiyatronun temelleri kuruldu. Nihayet 19. yüzyılın başlarında meydana çıkan romantik devir artistliğe yeni bir tarz getirdi.

Bu devirde Avrupa’da artistlik sanatı görülmemiş bir gelişme kaydetti. Ses kontrolünün ve vücut hareketlerinin değeri önem kazandı. Seyircileri peşlerinden sürükleyebilen büyük artistler yetişti. İngiltere’de, Edmund Kean, Fransa’da ve bütün Avrupa’da zamanının en büyük sanatkarı diye tanınan Sarah Bern-hardt, Amerika’da Daniel Frohman bunlardan üçü idi.

Yirminci Yüzyıl Artistliği

20. yüzyılda artistlik sanatında yeni görüşler, çeşitli cereyanlar belirdi. İngiltere’de Gordon Craig, Granville Barker, Lewis Cas-son gibi prodüktörlerin önayak oldukları repsrtuvar tiyatroları artistlik standardını ve sahnede ekip halinde oyunu bir hayli ilerleten yerler oldu. Amerika’da David Belasco’ nun idare ettiği New York Tiyatro Topluluğu, Washington Square Artistleri, Provincentown Tiyatrosu ve nihayet Küçük Tiyatro hareketi, sanatta büyük gelişmeler gösterilmesinde öncülük ettiler.

Almanya’da Max Reinharclt, Fransa’da Firmin Gemier, 1910’dan sonra başlıyan, temsilde tabii ve samimî hareket etmek anlamına gelen natüralist görüşü sahneye tatbik ettiler. Bu görüşü geliştirenler Fransa’da Andre Antoine, Almanya’da Otto Brahm, Rusya’da Stanilavski oldu. Bunun arkasından Almanya’da Georg Fuchs, İngiltere’de Gordon Craig, Rusya’da Meyer-hoid ve Talrov, sahnede muayyen karakterleri canlandırmaktan ve doğallıktan kabil olduğu kadar kaçan, mücerret fikirleri temsil eden formalizm i tiyatroya soktular (Bk. Tiyatro).

Sinemada Artistlik

Sinema ve televizyonun icadı, gelişmesi zamanla sahne artistliğinden bambaşka bir sanat görünüşünün ortaya çıkmasına sebep oldu. En ufak hareketleri beyaz perdede büyüterek gösteren sinema, artistlikte gayet tabii, ufak hareketler isteyen bir sanat alanı oldu. İlkin tiyatrodan gelen sanatkarlar zamanla kendi kendine bir sinema artistlik taktiğinin meydana geldiğini gördüler ve ona uydular. Bu alanda büyük yıldızlar yetişti. Birine’ Dünya Savaşı sırasında ve ondan sorarak yıllarda Amerika’da Mary Pick-ford, Douglas Fairbanks, Charlie Chaplin, Lon Chaney; sessiz filmin son yıllarında Almanya’da, devrinin en büyük aktörü diye tanınan Emil Janings, sesli filim devrinde Greta Garbo, Clark Gable milyonlarca seyirciyi peşlerinden sürükleyen tanınmış ve sevilmiş filim artistlerinden birkaçıdır.

Artistlik yakın zamana kadar sahnede veya perdede alaylı olarak tecrübe ile öğrenilmekte idi. Son yıllarda Avrupa ve Amerika’nın ileri gelen bütün memleketlerinde artistlik dersleri veren çeşitli okullar açılmıştır. Türkiye’de de İstanbul Belediyesi Konservatuvarı ile, Ankara Devlet Konservatuvarında da Batının bütün yenilikleriyle dram sanatı (artistlik) dersleri verilmektedir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir