31 Mart Vakası Hakkında Bilgi

31 Mart olayı ne zaman ve neden olmuştur, Otuz bir mart olayı neden ve sonuçları nelerdir, 31 Mart olayı hakkında bilgi.

İstanbul’da 13 Nisan 1909 da baş gösteren ayaklanma olayı. Hazırlanışı, teşvik ve tertipçileri kesinlikle aydınlanmamıştır. Osmanlı tarihinde görülen daha önceki ayaklanmaların tersine, âsi askerler saraya ve devrin padişahı II. Abdülhamid’e karşı olmadıkları halde olayın akışı sonunda, fırsatı değerlendiren II. Abdülhamid’e karşı olanlar, onun saltanattan ayrılmasını sağlamışlardır. Ayaklanma, Rumi 31 Mart günü patlak vermiş ve günün tarihi ile anılmıştır. II. Abdülhamid’in meşruti rejime sadakatinden şüphe edenler ve onun kitle üzerinde hala devam eden nüfuzu ile ilk fırsatta eski rejime döneceği kanaatini besleyenler de tahttan indirilmesini gerekli görüyorlar, bu yolda sözle ve basınla durmadan propaganda yapıyorlardı.

31_mart_olayi24 Temmuz (10 Temmuz) 1908 günü ilan edilen Meşrutiyet’in getirdiği serbestlik, bu çatışmaları kızıştırmak için iyi bir ortam da hazırlamıştır. Hele seçimler yapılıp Meclis açıldıktan sonra mücadele daha da sertleşti ve gerginleşti. İttihat ve Terakki’ye muhalif olanların başında, Prens Sabahaddin Bey’in başkanlığında bulunduğu Ahrar Partisi geliyordu. Bu parti ile 2 Eylül 1903’de kurulan Uhuvvet-i Arabiyye-i Osmaniyye Cemiyeti başlangıçta İttihat ve Terakki’yi desteklerken, sonra muhalefete geçmişlerdi. Bunların yanında Arnavut Başkım Kulübü, Ermeni Taşnaksutyan, Fedakârân-ı Milliyet, Kürt Teâvün Kulübü, Rum Cemiyet-i Siyasiyyesi, Osmanlı İtidal Fırkası gibi kulüp, cemiyet ve fırka adı altında faaliyete geçen siyasi kuruluşlar da vardı.

Bunlar bir yandan hükümetle, İttihat ve Terakki ile uğraşırken, bir yandan da temsil ettikleri toplulukların milli İstiklal ve devletlerini kurmak için en büyük engel olarak gördükleri II. Abdülhamid’in düşürülmesi yolunda, devlet başkanlığını tahkire kadar giden aşırı yayınlarda bulunuyorlardı. Ittihad ve Terakki ise, Sultan II. Abdülhamid’e karşı kararsız bir tutum içindeydi. Bunun bir sonucu olarak da cemiyetin yayın organları olan “Tanin” ve “Şûrâ-yı Ümmet” gazeteleri padişahla ağır ithamlı yayınlar yapabiliyordu. Mevlanzade Rıfat’ın Ali Kemal’in başında bulunduğu “ikdam” ise, hücumların en ağırlarını yapmakta sakınca görmüyordu.

Genellikle Batı yayınlarından ilham alan bu cemiyet, yayın organları dışında kalan ve muhafazakâr çevreyi temsil eden softalar, mollalar ve dersiam efendiler de kendi aralarında teşkilatlanmışlardı. Dersiam Tokatlı Mustafa Sabri’nin başkanlık ettiği Cemiyet-i Ittihadiye İlmiye, Fedâkâran-ı Millet Cemiyeti yanında, Kıbrıslı Derviş Vahdetî ile Bediüzzaman Said-i Nûrsi’nin geliştirdiği ittihâd-ı Muhammedi Cemiyeti ve onun yayın organı olan “Volkan” gazetesi ise şeriat ve din temalarına dayalı olarak yaptığı yayınlarla dindar zümreleri, askerleri heyecana getirmekte idi.

Basında ve siyasİ ortamda bu karışıklık gittikçe şiddetlenerek devam ederken, ittihat ve Terakki’nin telkiniyle hükümetlerin aldığı ve sosyal hayatı etkileyen kararlar da olayın çıkmasında rol oynamıştır. Bunların başında geçen dönemin ileri gelenlerinin tasfiyesindeki aşırılıklar yer alır. Saraya mensup 390 yaverden 360’ının tasfiyesi buna örnek olarak gösterilebilir. Kazanılan hakların indirilişinde gösterilen aşırılıklar, hele alaydan yetişmiş subayların açığa alınmaları büyük hoşnutsuzluklara yol açmıştı.

Bunların yanında 5 Ekimde Bulgaristan prensi ve Doğu Rumeli umumi valisi Prens Ferdinand’ın Tırnovada Bulgaristan’ın bağımsızlığını ilan etmesi, 6 Ekim günü Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun Bosna ve Hersek eyaletini ilhak ettiğini bildirmesi, 12 Ekim’de de Girid halkının Yunanistan’la birleştiklerini duyurmaları, 6 Kasım’da ise, Adaka-le’nin Avusturya askerlerince işgal edilmesi gibi birbiri üstüne gelen olaylar, halk efkârını sarsmıştı.

Hükümetin bunlar karşısında protestolarla yetinmesi, ittihat ve Terakki’nin ise bir dizi mitinglerden fazla bir şey göstermemiş olması, halk arasında ittihat ve Terakki’nin ve mensuplarının vatan haini oldukları propagandasına yol açmış oldu. Ardından Meşrutiyet i korumak için Rumeli’den getirilen avcı taburlarının geriye gönderileceği haberi yayıldı’. Bunu da II. Abdülhamid’in tahttan indirileceği söylentileri izledi. Kâmil Paşa buhranı savsaklayarak geçirmek istedi; fakat Nazım Paşa’nın Harbiye nazırlığına tayininde padişahın ikazına rağmen ısrar etti. Bunun üzerine Meclis, Kâmil Paşa’ya güvensizliğini belirtince kabine de düşmüş oldu. Hükümeti Hüseyin Hilmi Paşa kurdu. 6 Ni-san’da “Serbestî” başyazarı Hasan Fehmi’nin Köprübaşı’nda öldürülmesi, havayı iyice gerginleştirmiş ve büyük gösterilere yol açmıştı. Bu karışık ortamda Hamdi Çavuş, bölük emini Mehmet ve Kamacı Arif adındaki kişiler, kendilerine bağladıkları askerlerle 13 Nisan Salı gecesi önce kışladaki subaylarını tevkif ettikten sonra öteki kışlalardaki askerleri de kendilerine katmışlar ve geceyarısından itibaren •”Şeriat isteriz” sesleriyle Ayasofya’da Meclis-i Mebusan önünde toplanarak havaya silâh atıp gösteriye başlamışlardı. Bunlar ahaliye, “Şeriat isteyenler meydana toplansın, istemeyenler dışarıda kalsın” diyerek halkı da kendilerine uydurmaya kalkıştılar.

Sadrazam Hüseyin Hilmi Paşa olayı Zabtiye nazın Sami Paşa dan öğrenmiş ve o sabah saat 12.00’ye doğru durumu II. Abdülhamid’e bildirmişti. Ayaklanan askere karşı padişah ve Hüseyin Hilmi Paşa hükümeti kuvvetli bir tedbir almış değillerdi.

İşin kan dökülmeden bastırılması cihetine gitmişlerdi. Asiler, sadrazam Hüseyin Hilmi Paşa’yı,Meclis Başkanı Ahmet Rıza Bey’i istemiyorlardı. İttihat ve Terakki mensuplarının sürgün edilmelerini, alaydan yetişme subayların tekrar orduya alınmalarını teklif ediyorlardı. Bu karışıklık sırasında da Meclis’e gelen Adliye nazırı Nazım Paşa ve milletvekillerinden Emir Şekib Arslan yanlışlıkla vurulmuş, Asar-ı Tevfik süvarisi Ali Kabulü Bey de asi asker tarafından yakalanarak önce Yıldız Sarayı’na götürülmüş, sonra padişahın emri üzerine karakola teslim edilmek üzereyken asiler tarafından linç edilmişti. Ayrıca İttihat ve Terakki merkezi, yayın organları olan “Şûra-ı Ümmet” ve “Tanin” gazeteleri idarehaneleri de tahrip edilmişti. Hüseyin Hilmi Paşa’nın sadaretten istifası üzerine görevi yüklenen Tevfik Paşa kabinesi ise Anadolu ve Rumeli’deki İttihat ve Terakki kulüplerince protesto edilerek tanınmamıştı. Ittihadçı milletvekilleri birer kenarda saklanmışlar, Meclis üyeleri ise çoğunluk olmadığı halde 80 oyla Rifat Bey’i başkanlığa seçmişti. III. Ordu müfettişi Mahmut Şevket Paşa başkanlığında yapılan bir toplantı sonunda, İstanbul’a güvenliği sağlayacak bir kuvvetin sevk edilmesi kararı alınmıştı.

Hüseyin Hüsnü Paşa öncülüğünde sevk edilen bu kuvvetlere daha sonra “Hareket Ordusu” adı verilmiştir. Edirne’deki II. Ordu’nun da katılmasıyla İstanbul önüne Ayastefanos’a ulaşan Hareket Ordusu ile İstanbul’u elinde tutan asilerin çarpışmaması için I. Abdülhamit, kesin tavır takınarak Hareket Ordusu’nun şehre girmesini ve kışlalar ile şehri kontrol altına almasını mümkün kılmıştı. Gerçi Taşkıçla Harbiye ve Selimiye gibi kışlalarda ufak-tefek çatışmalar olmuşsa da, düzen kolaylıkla sağlanmış ve asi askerler, tecrit edilerek mesele askerî yönden kapanmıştı. Siyasî yönden ise, Hareket Ordusu’nun himayesinde Yeşilköy’de toplanan Ayan ve mebuslar Yat Kulüp’te Meclis-i Umumi-i Millî halinde Ayan reisi Sait Paşa’nın başkanlığında toplanmışlardı.

Meclisin, olay ve II. Abdülhamit üzerinde vardığı genel kanaat Meşrutiyet rejiminin sürdürülebilmesi için padişahın hai’i merkezinde oldu. Meclis in Ayasofya’daki binasında 34 ayan ve 240 milletvekili ile 27 Nisan günü yaptığı ortak toplantıda oy birliği ile II. Abdülhamid’in hal1 ine karar verildi. Olayın teşvikçilerinden olan ve ayaklama günü deniz kuvvetlerini de buna katılmaya bizzat tahrik eden Prens Sabahaddin ise annesi Seniha Sultan’ın yeni hükümdara yaptığı müracaat üzerine, bir daha İttihat ve Terakki ile çatışmamaya söz vermek suretiyle tutuklu bulunduğu Harbiye Nezareti’ndeki odasından serbest bırakılmıştır. Yapılan askeri mahkeme sonucunda olayın elebaşları idam edilmişlerdir.